KRĘGLARSKI REGULAMIN SPORTOWY Wydanie IV zmienione i poszerzone Poznań 1996 CZĘŚĆ 1 PODSTAWOWE PRZEPISY PZK 1. PRZEPISY OGÓLNE 1.1 Podstawa pracowania Podstawą opracowania KRS są aktualne przepisy międzynarodowe dla kręglarstwa sportowego ustanowione przez Światowe Stowarzyszenie Kręglarstwa dziewięciofigurowego (World Ninepin Bowling Assiociation - WNBA) i jej sekcje oraz Światowe Stowarzyszenie Kręglarstwa dziesięciofigurowego (World Tenpin Bowling Association -WTBA) Międzynarodowej Federacji Kręglarskiej (Federation Internationale des Quilleurs - FI Q) a także obowiązujące w Polsce przepisy w zakresie kultury fizycznej i Statut PZK. Polski Związek Kręglarski jako członek FIQ jest zobowiązany do przestrzegania statutów i przepisów obowiązujących w FIQ. PZK ma prawo ustanawiać dodatkowe przepisy własne, które jednak nie mogą być sprzeczne przepisami FIQ. 1.2 Zakres opracowania i przestrzegania Kręglarski regulamin Sportowy jest jedynym obowiązującym w Polsce zbiorem przepisów regulujących w całości ruch sportowy w zakresie kręglarstwa. Swym zakresem obejmuje przepisy dotyczące gry w kręgle, organizacji zawodów, sędziowania, rejestracji klubów i zawodników, parametrów torów i sprzętu oraz nagradzania i karania. Wszelkie regulaminy zawodów sportowych i związane z nimi zarządzenia nie mogą być sprzeczne z przepisami KRS a wszystkie zawody sportowe ll1uszą być rozgrywane zgodnie z nimi. Do stosowania i przestrzegania przepisów KRS zobowiązani są wszyscy uczestnicy ruchu sportowego w kręglarstwie. Za przestrzeganie przepisów KRS odpowiedzialne są zarządy PZK, OZK oraz klubów lub "Sekcji ,kręglarskich klubów. Obecne wydanie KRS składa się z 4 części. Część 1 zawiera zasadnicze przepisy regulujące organizację ruchu sportowego WC zakresie kręglarstwa w Polsce i dotyczy wszystkich jego odmian i rodzajów. Część 2 zawiera szczegółowe przepisy dotyczące zasad gry i przeprowadzania zawodów oraz podstawowe przepisy techniczne w kręglarstwie klasycznym. Część 3 podaje podstawowe zasady gry w kręglarstwie parkietowym oraz podstawowe przepisy techniczne. Część 4 zawiera zasady gry, szczegółowe przepisy dotyczące rozgrywania zawodów oraz podstawowe przepisy techniczne w bowlingu. Przepisy w częściach 2-4 nie mogą być sprzeczne z przepisami części 1. 1.3 Prawo zmian i interpretacji Przepisy KRS opierają się na niepisanych zasadach sportowej uczciwości i w tym sensie powinny być stosowane i interpretowane. Prawo zmian i uzupełnień oraz interpretacji przepisów KRS przysługuje wyłącznie Zarządowi PZK. 1.4 Zatwierdzenie Obecne IV wydanie KRS, zmienione i poszerzone, zastępuje wydanie III wprowadzone 01.01.1982r. Części 1-3 zatwierdzone zostały przez Zarząd PZK w dniu 06.07.1996r. i obowiązują od sezonu sportowego 1996/97 z chwilą opublikowania. Część 4 wejdzie w życie po zatwierdzeniu. Tracą moc wszelkie regulaminy, zarządzenia i interpretacje w sprawach objętych niniejszym regulaminem. 2. RODZAJE KRĘGLARSTWA I KONKURENCJE 2.1 Definicja gry Gra w kręgle polega na wyrzucaniu kuli o określonej średnicy i ciężarze, z określonego miejsca na torze o ustalonych wymiarach, w kierunku pola z kręglami. Rzut powinien spowodować przewrócenie maksymalnej liczby kręgli ustawionych przy końcu toru na miejscu zwanym szachownicą. Sposób wykonywania rzutów i ich liczba są ściśle określone w zależności od rodzaju kręglarstwa oraz płci i wieku. 2.2 Rodzaje Istnieją dwie zasadnicze odmiany kręglarstwa: - dziewięciofigurowa (NB - Ninepin Bowling), dziesięciofigurowa (TB - Tenpin Bowling). W odmianie dziewięciofigurowej (9 kręgli) wyróżnia się 3 rodzaje: - kręglarstwo klasyczne (NBC - Ninepin Bowling Classic), - kręglarstwo nożycowe (NBS - Ninepin Bowling Schere), - kręglarstwo parkietowe (NBB - Ninepin Bowling Bohle). W odmianie dziesięciofigurowej (10 kręgli) wyróżnia się 1 rodzaj: - bowling (TB - Tenpin Bowling). Obecnie nie ma w Polsce torów nożycowych. Kręglarstwo można uprawiać w formie sportowej, rekreacyjnej i rozrywkowej. PZK uznaje w Polsce za sportowe wszystkie rodzaje kręglarstwa, w których rozgrywane są mistrzostwa świata lub kontynentów. 2.3 Konkurencje Zawody sportowe mogą odbywać się w konkurencji: - indywidualnej żeńskiej i męskiej, - par żeńskich i męskich, - par mieszanych (mikstów), - drużyn żeńskich i męskich. Składy drużyn zależą od rodzaju kręglarstwa i rodzaju zawodów. W skład drużyny wchodzą co najmniej 3 osoby. Każda konkurencja może być rozegrana we wszystkich kategoriach wiekowych. 3. ZAWODNICY 3.1. Badanie lekarskie Kto pragnie uprawiać sport kręglarski musi obowiązkowo poddać się badaniu lekarskiemu. Zdolność do uprawiania sportu kręglarskiego musi być odnotowane w Karcie Zdrowia Sportowca wraz z terminem ważności. Okres ważności wydanego zezwolenia nie może przekraczać 1 roku i zależy od wieku zawodnika. 3.2. Prawo startu w zawodach sportowych 3.2.1 Zawodniczki i zawodnicy uczestniczący w zawodach zarządzanych przez PZK lub OZK (Okręgowy Związek Kręglarski) muszą być zarejestrowani w PZK. Dokumentem stwierdzającym rejestrację jest Książeczka Zawodnika. W zawodach indywidualnych szczebla okręgowego dopuszczalny jest start zawodnika nie zarejestrowanego w PZK. Nie wymaga się rejestracji od uczestników zawodów rekreacyjnych. 3.2.2 Zawodnicy i zawodniczki uczestniczący w zawodach sportowych muszą mieć zezwolenie lekarskie ważne w dniu tych zawodów. Na żądanie sędziego lub komisji sędziowskiej zawodnik jest zobowiązany przedstawić Kartę Zdrowia i Książeczkę Zawodnika. Bez ważnej Karty Zdrowia zawodnik nie może być dopuszczony do zawodów. Bez Książeczki Zawodnika sportowiec może być warunkowo dopuszczony do zawodów (po okazaniu dowodu tożsamości) lecz jego start podlega weryfikacji. 3.3 Kategorie wiekowe 3.3.1 Podział na kategorie Zawodników dzieli się według wieku na następujące kategorie: żeńskie i męskie: dzieci (dziewczynki i chłopcy) 10 - 12 lat, młodzicy (młodziczki i młodzicy) 13 - 15 lat, juniorzy młodsi (juniorki mł. i juniorzy mł.) 16 - 18 lat, juniorzy juniorki i juniorzy) 19 - 23 lat, seniorzy (kobiety i mężczyźni) 24 - 49 lat; seniorzy A (seniorki A i seniorzy A) 50 i więcej lat. 3.3.2 Zmiana kategorii Podstawą zakwalifikowania do odpowiedniej kategorii jest rok życia, osiągany w danym roku kalendarzowym. Przejście do wyższej kategorii następuje 1 stycznia po roku kończącym niższą kategorię wiekową. 3.3.3 Start w innej kategorii Zawodnik niższej kategorii może startować w wyższej, jeżeli dopuszcza to regulamin zawodów i jeśli posiada wymagane ewentualnie zezwolenie lekarskie na wykonanie zwiększonej liczby rzutów. Juniorzy i seniorzy A mogą startować w kategorii seniorów, seniorzy nie mogą startować w kategorii seniorów A. 4 SĘDZIOWIE 4.1 Sędzia kręglarski Sędzią kręglarskim jest osoba posiadająca licencję sędziego wy. daną przez PZK. Sędzia czuwa nad przeprowadzeniem zawodów sportowych w duchu sportowym zgodnie przepisami KRS i wydanymi na ich podstawie zarządzeniami. Sędzia kręglarski powianiem być bezstronny, uczciwy, aktywny i sumienny w wykonywaniu powierzonych mu obowiązków oraz dawać przykład sportowego postępowania i tworzyć dobrą atmosferę zawodów. Sędzia powołany na zawody ma obowiązek dostatecznie wcześnie potwierdzić przyjęcie funkcji lub umotywowaną odmowę jej przyjęcia. 4.2 Kolegia sędziów kręglarskich 4.2.1 Zakres działalności Szkoleniem, organizacją pracy i oceną sędziów kręglarskich zajmuje się Główne. Kolegium Sędziów (GKS) Polskiego.. Związku Kręglarskiego oraz na terenie działania okręgowych związków kręglarskich (OZK) okręgowe kolegia sędziów (OKS). Kolegia sędziów podejmują decyzje w sprawach dotyczących sędziowania i przebiegu zawodów sportowych. Kolegia sędziów prowadzą ewidencję sędziów z terenu ich działania.. GKS prowadzi ewidencję wszystkich sędziów według klas i okręgów. 4.2.2 Powołanie kolegiów Główne Kolegium Sędziów powoływane jest przez Zarząd. PZK. Okręgowe kolegia powoływane są przez zarządy OZK. Kolegia działają na podstawie własnych regulaminów zatwierdzonych przez zarządy i działają jako ich komisje problemowe. 4.3. Klasy sędziowskie 4.3.1 Rodzaje klas W kręglarstwie wyróżnia się następujące klasy sędziów: - sędzia klasy III, - sędzia klasy II, - sędzia klasy I, - sędzia klasy państwowej (P) - sędzia klasy międzynarodowej (M). 4.3.2 Warunek uzyskania licencji Sędzią klasy III może zostać osoba, która ma ukończone 18 lat i zda egzamin po ukończonym kursie dla sędziów III klasy. Uprawnienia sędziego III klasy ważne są przez 5 lat i mogą być przedłużone, jeżeli sędzia aktywnie uczestniczy w pracach kolegium sędziów. 4.3.3 Podwyższenie klasy może nastąpić po odbyciu określonego stażu i zdaniu egzaminu przed komisją egzaminacyjną. Długość stażu w danej klasie i wymagania egzaminacyjne określa Główne Kolegium Sędziów. Klasę III i II ma prawo nadać OKS, klasy od III do P - GKS, a klasę M na wniosek PZK odpowiednia instancja WNBA lub WTBA po sprawdzeniu znajomości przepisów międzynarodowych. Sędzia międzynarodowy musi znać przynajmniej jeden język obowiązujący w FIQ. 4.3.4 Obniżenie klasy Długotrwała bezczynność w sędziowaniu lub wielokrotna odmowa sędziowania bez uzasadnionych przyczyn może spowodować obniżenie klasy lub wykreślenie z ewidencji sędziów PZK i OZK. 4.4 Strój sędziowski Wszyscy sędziowie podczas zawodów sportowych mają obowiązek nosić przepisowy strój, na który składa się: - biała koszula, - długie czarne spodnie (lub czarna spódnica dla pań), - białe skarpetki, - białe obuwie sportowe, - emblemat przypięty na lewej piersi. W pomieszczeniach chłodnych dopuszczalny jest biały sweter. Wzór emblematu dla sędziów klasy krajowej ustala PZK, dla sędziów międzynarodowych WNBA lub WTBA. 4.5. Książeczka sędziowska Dokumentem potwierdzającym posiadanie licencji sędziego. kręglarskiego jest Książeczka Sędziego, która zawiera zdjęcie i podstawowe dane osobowe sędziego. W książeczce odnotowuje się podwyższenie lub obniżenie klasy, sędziowanie wraz z liczbą godzin, udział w naradach i szkoleniach. Potwierdzenie sędziowania dokonuje Sędzia Główny lub organizator zawodów a w meczach ligowych gospodarz meczu za pomocą podpisu i pieczątki. Sędzia międzynarodowy otrzymuje specjalną książeczkę wystawioną przez WNBA lub WTBA. Książeczka Sędziowska podlega okresowej weryfikacji. 4.6 Komisja Sędziowska zawodów 4.6.1. Komisja Dla przeprowadzenia zawodów sportowych musi być powołany Sędzia Główny (SG). W przypadku większych zawodów musi być powołana Komisja Sędziowska, której pracami kieruje Sędzia Główny. Sędzia Główny jest odpowiedzialny za przebieg zawodów zgodnie z przepisami KRS, badanie dokumentów zawodników, badanie torów i sprzętu kręglarskiego oraz za opracowanie sprawozdania z zawodów. 4.6.2 Służba techniczna Do pracy Sędziemu Głównemu może być przydzielona Służba techniczna zapewniająca sprawne działanie i obsługę automatów do ustawienia kręgli. Osoby należące do służby technicznej nie muszą posiadać licencji sędziego. 4.7. Wyposażenie sędziego Podczas zawodów sportowych sędzia powinien posiadać: - przepisowy strój, - książeczkę sędziowską, - żółtą i czerwoną kartkę, - czarny lub niebieski oraz czerwony długopis, - KRS, - powołanie sędziowskie. Sędzia Główny powinien posiadać również regulamin i program zawodów 5. KRĘGIELNIA 5.1 Kręgielnia sportowa Kręgielnia sportowa musi posiadać co najmniej 2. tory wykonane zgodnie z przepisami technicznymi FIQ oraz posiadać widownię, szatnię, umywalnię, prysznic i WC oraz apteczkę. Kręgielnia powinna być tak urządzona, aby zawodnikom, działaczom i widzom zapewnić optymalne warunki. W hali przed 'torami powinna znajdować się wydzielona część sportowa, w której, osoby funkcyjne mogłyby wykonywać bez przeszkód swoje czynności. Dla sędziów i trenerów musi być wystarczająco dużo miejsca. Na jeden tor powinno przypadać co najmniej 15 m2 widowni. Przy organizacji większych imprez widownia musi być odpowiednio większa. Kręgielnia powinna mieć dobre oświetlenie torów i dobrą wentylację. Wentylacja powinna zapewnić w ciągu 1 godziny świeże powietrze w ilości 150-200 m3 dla jednego 'zaw9dnika i 40m3 na inną osobę. Kręgielnia powinna być utrzymywana w czystości Automaty do ustawiania kręgli i inne urządzenia, materiał użyty do budowy torów, kule i kręgle, muszą odpowiadać przepisom technicznym FIQ. 5.2 Badanie techniczne Każda kręgielnia sportowa, na której odbywają się zawody sportowe, musi posiadać Świadectwo Stanu Technicznego (certyfikat) wydane przez Zarząd PZK. Certyfikat zastaje wydany na podstawie protokółu specjalnej komisji lub upoważnionego sędziego po przeprowadzeniu badania technicznego torów, urządzeń i wyposażenia kręgielni. Okres ważności certyfikatu nie może przekraczać 3 lat. W przypadku nowej lub modernizowanej Kręgielni. badanie jest szczegółowe. Następne badania mają charakter kontrolny. Przed każdymi zawodami Sędzia Główny sprawdza ważność certyfikatu i dokonuje kontroli torów i sprzętu. W przypadku stwierdzenia poważnych usterek ważność' certyfikatu zostaje zawieszona do. czasu ich usunięcia 5.3 Zakaz palenia i picia alkoholu Podczas zawodów sportowych na kręgielni w obrębie rozgrywania zawodów obowiązuje zakaz spożywania alkoholu i palenia tytoniu. Zarządzający lub organizator ma prawo rozszerzyć ten zakaz na cała cześć sportowa kręgielni. 5.4 Kręgielnia rekreacyjna Kręgielnia nie odpowiadająca przepisom technicznym FIQ nie może być uznana za kręgielnię sportową. Mogą się na niej odbywać tylko zajęcia i zawody rekreacyjne 6. STRÓJ SPORTOWY 6.1. Strój do gry Na strój sportowy składa się strój do gry i /lub dres sportowy. W zawodach sportowych start dozwolony jest tylko w stroju do gry, na który składają się: - koszulka sportowa, - długie lub krótkie spodnie ewentualnie spódnic znika - skarpetki, - obuwie sportowe (o miękkiej podeszwie i nie brudzące 'podłogi). Kolor stroju sportowego jest dowolny, a fason w danym rodzaju kręglarstwa ustalany jest zgodnie ze zwyczajem i tradycją. Drużyna lub para w zawodach sportowych musi występować w jednolitych strojach sportowych do gry wyłączając obuwie. W wyjątkowych, uzasadnionych zdrowotnie przypadkach połączenie jednobarwnych krótkich i długich spodni może być uznane za strój jednolity. Zawodnicy podczas prezentacji i dekoracji zobowiązani są do wystąpienia w stroju sportowym (w stroju do gry lub w dresie). Na torze zawodnika prowadzić może tylko osoba w stroju sportowym. 6.2 Strój reprezentacyjny Zawodnicy reprezentujący kraj pojedynczo lub IN zespole muszą poęiad'13ć na 'koszulce z przodu godło państwowe a z tyłu nazwę kraju. Na strój reprezentacyjny prócz stroju do gry składa się dres opatrzony godłem i nazwą kraju. Zawodnicy, reprezentujący kraj w czasie zawodów zobowiązani' są do noszenia stroju reprezentacyjnego. W repreze6tacji okręgu lub miasta obowiązuje strój ustalony przez zarząd OZK z "napisem lub godłem miasta, które jest jego siedzibą lub które jest reprezentowane. 6.3 Strój klubowy Zawodnicy reprezentujący klub pojedynczo lub w zespole muszą posiadać na koszulce z przodu emblemat klubu i / albo z przodu lub z tyłu nazwę klubu. Strój klubowy może uzupełniać dres z nazwą klubu. 6.4 Strój w zawodach rekreacyjnych W zawodach rekreacyjnych zalecany jest strój sportowy. Bezwzględnie wymagane jest obuwie sportowe. 6.5 Reklama Na stroju sportowym dopuszczalna jest reklama. Reklama nie może uchybiać dobrym obyczajom i ogólnie uznanym w sporcie zasadom. Reklama tytoniu i alkoholu (poza piwem) jest niedopuszczalna. 7. DOPING FARMAKOLOGICZNY Doping farmakologiczny zgodnie z dyrektywą IOC jest zakazany. Zawodnik, u którego stwierdzono stosowanie dopingu, podlega karze dyskwalifikacji co najmniej na 5 lat. Osiągnięte przez niego wyniki we wszystkich konkurencjach są anulowane. Wykaz lekarstw (środków dopingujących) zakazanych w okresie zawodów znajduje się na oficjalnej liście IOC. 8. START W REPREZENTACJI 8.1 Powołanie i skład Powołanie do reprezentacji Polski, okręgu, miasta lub klubu jest dla zawodnika zaszczytem i wyróżnieniem. Skład ekipy wyjeżdżającej na zawody zagraniczne lub reprezentującej kraj lub okręg w kraju, należy dobierać szczególnie starannie i to zarówno pod względem wartości sportowych jak i moralnych. Należy bezwzględnie odsunąć od zawodów i ich organizacji jednostki, które swą postawą podważają dobre imię kręglarstwa polskiego. Reprezentację kraju proponuje w uzgodnieniu i trenerem kadry narodowej kierownik wyszkolenia, a zatwierdza Prezydium Zarządu Związku. Reprezentację okręgu lub miasta typuje wiceprezes ds. sportowych OZK, a zatwierdza Prezydium Zarządu OZK. Osoby towarzyszące reprezentacji Polski proponuje w uzgodnieniu z wiceprezesami, Prezes Związku a zatwierdza Prezydium Zarządu Związku. W okręgu proponuje Prezes OZK zatwierdza Prezydium Zarządu OZK. Kierownikiem ekipy należy wyznaczyć działacza o wysokich walorach moralnych i dużym autorytecie pośród zawodników. 8.2 Przysięga Przed startem w zawodach międzynarodowych odbywa się uroczysty apel reprezentacji z udziałem wszystkich powołanych i władz Związku dla podkreślenia wagi i zaszczytu reprezentowania kraju. W trakcie apelu, reprezentanci kraju składają następującą przysięgę: "Świadomy zaszczytu powołania do reprezentacji Polski na barwy narodowe i sztandar Polskiego Związku Kręglarskiego, uroczyście PRZYSIĘGAM! dobrze reprezentować swoją Ojczyznę! Postawą, koleżeństwem, wolą walki i zwycięstwa godnie reprezentować polskich kręgarzy PRZYSIĘGAM 9. ZAWOŁANIE KRĘGLARSKIE Zgodnie z wieloletnią tradycją w kręglarstwie polskim stosuje się zawołanie kręglarskie "DOBRY RZUT". Zawołanie to spełnia rolę powitania (zamiast - "Dzień Dobry") lub pożegnania ("Do widzenia") dla wchodzących lub wychodzących z obiektu kręglarskiego lub zebrania kręgarzy. Pozdrawiają się tym zawołaniem zawodnicy wchodzący na tor, przed swym startem jak i drużyny przed i po starcie. Wszelkie zebrania, uroczystości i zawody należy zakończyć zawołaniem, przy czym rzucający hasło do okrzyku wygłasza formułę: – "Na cześć... ...trzykrotny "Dobry..." - wszyscy "Rzut, Rzut, Rzut !!I" lub "Na cześć sportu kręglarskiego trzykrotny "Dobry..." - wszyscy "Rzut, Rzut, Rzut !I!" – 10. RODZAJE ZAWODÓW SPORTOWYCH 10.1 Zawody międzynarodowe Są to zawody organizowane w kraju lub za granicą z udziałem zawodników różnych narodowości. Należą do nich: a) Mistrzostwa Świata i Europy w różnych kategoriach wiekowych (dostępne dla oficjalnych reprezentacji państw zrzeszonych w FIQ), b) Puchary Świata i Europy drużynowe i indywidualne (dostępne dla mistrzów lub wicemistrzów kraju), c) mecze międzypaństwowe i turnieje międzynarodowe zgłoszone kalendarza FIQ (dostępne dla oficjalnych reprezentacji pań stawowych), d) turnieje międzynarodowe ogólnodostępne, e) spotkania międzynarodowe (mecze reprezentacji okręgów, miast lub klubów różnych krajów). 10.2 Zawody ogólnopolskie Są to zawody zarządzane przez PZK zakwalifikowane do kalendarza imprez centralnych zamieszczonych w Kręglarskim Informatorze Sportowym (KIS) na dany rok sportowy. Zawody te mają na celu wyłonienie mistrzów Polski, spotkanie kręgarzy z całego kraju oraz zadania szkoleniowe. 10.3 Zawody okręgowe Są to zawody zarządzane i organizowane przez okręgowe związki kręglarskie jako: a) mistrzostwa okręgów lub makroregionów mające na celu wyłonienie indywidualnych lub drużynowych mistrzów okręgu i będące ewentualnie eliminacją do mistrzostw Polski, b) mecze międzyokręgowe - jako oficjalne spotkania reprezentacji okręgów w ustalonych przez strony spotykające się konkurencjach, c) zawody otwarte - dla wszystkich kręgarzy sportowych lub rekreacyjnych, organizowane jako mistrzostwa miasta, województwa, grupy zakładów pracy oraz jako imprezy okolicznościowe lub propagandowe. 10.4 Zawody klubowe Są to zawody o charakterze sportowym lub rekreacyjnym urządzane wewnątrz klubów dla członków klubu i zaproszonych gości. Do grupy tej zalicza się również towarzyskie mecze międzyklubowe. 11. PLANOWANIE ZAWODÓW 11.1 Rok obrachunkowy i rok sportowy ROK obrachunkowy trwa od 1. 1 do 31..12 danego roku. Rok (sezon) sportowy trwa od 1.7 danego roku do 30.6 następnego roku. 11.2 Kalendarz sportowy 11.2.1 Kalendarz sportowy imprez centralnych zatwierdzony przez Zarząd Związku akceptowany jest przez naczelne władze sportowe jako zadanie do wykonania w danym sezonie sportowym. 11.2.2 Zarząd PZK opracowuje przed sezonem sportowym wytyczne do ustalenia kalendarzy imprez wszystkich szczebli i wstępny kalendarz imprez centralnych- w terminie do 1 maja każdego roku. 11.2.3 Okręgowe związki na podstawie wytycznych i wstępnego kalendarza opracowują kalendarze imprez okręgowych najpóźniej do dnia 1 czerwca każdego roku i przesyłając je do Biura PZK. 11.2.4Zatwierdzony przez Zarząd PZK kalendarz imprez centralnych publikowany jest z "regulaminami w "Kręglarskim Informatorze Sportowym" (KIS) najpóźniej do dnia 15 sierpnia każdego roku. 12. PRAWO ORGANIZACJI ZAWODÓW 12.1 Organizacja zawodów międzynarodowych Zawody międzynarodowe szczebla międzypaństwowego ma prawo organizować wyłącznie Polski Związek Kręglarski na podstawie kalendarza imprez międzynarodowych akceptowanego przez naczelne władze sportowe. Powyższe dotyczy również. Startu reprezentacji kraju w turniejach zagranicznych. 12.2 Organizacja zawodów ogólnopolskich 12.2.1 Organizatorami zawodów ogólnopolskich mogą być: A) Polski Związek Kręglarski, B) okręgowe związki kręglarskie, C) kluby, D) inne organizacje j instytucje stopnia centralnego i wojewódzkiego upowszechniające kręglarstwo. Zarządzającym rozegranie zawodów ogólnopolskich jest Polski Związek Kręglarski lub OZK i inne organizacje z upoważnienia PZK. Organizacja zawodów ogólnopolskich przez wymienionych w punktach b, c, d wymaga zgody Zarządu Związku i musi być zgłoszona przed sezonem i zakwalifikowana do kalendarza imprez centralnych. 12.2..2 Pragnąc uzyskać zgodę na organizację takich zawodów i zakwalifikowanie ich do kalendarza imprez centralnych w odpowiednim wniosku do PZK należy przedstawić: organizatorów, skład komitetu organizacyjnego, źródła pokrycia finansowego kosztów zawodów, propozycję regulaminu z podaniem konkurencji oraz przewidywanego terminu i miejsca rozegrania zawodów. Zawody tradycyjne, rozgrywane każdego roku, nie wymagają powyższych formalności. Należy jedynie do dnia 1 czerwca każdego roku potwierdzić dalszą organizację tych zawodów i podać proponowane zmiany regulaminowe. Zarząd Związku może jednak nie zakwalifikować tradycyjnych zawodów do kalendarza imprez centralnych, jeżeli przestały one prezentować odpowiedni poziom organizacyjny i sportowy. 12.2.3 Imprezę ogólnopolską winien nadzorować każdorazowo delegat Zarządu Polskiego Związku Kręglarskiego jako gość organizatorów. 12.2.3Wszelkie organizowanie imprez ogólnopolskich bez spełnienia wymogów niniejszego regulaminu może spowodować ukaranie organizatorów. 13. PRZYGOTOWYWANIE ZAWODÓW SPORTOWYCH 13.1 Organizator zawodów 13.1.1 Organizatorem zawodów może być jednostka organizacyjna PZK, organizacje i instytucje propagujące kręglarstwo lub specjalnie powołany komitet organizacyjny. 13.1.2 Dobór odpowiednich działaczy do ich przygotowania i przeprowadzenia, nadzór nad przeprowadzeniem rozliczeń i sprawozdawczością z zawodów należy zawsze do bezpośredniego ich organizatora. 13.1.3 Zadaniem organizatora lub komitetu organizacyjnego zawodów jest: a) opracowanie programu wstępnego i regulaminu zawodów, b) wystąpienie do PZK lub OZK o powołanie sędziów głównych zawodów , c) przygotowanie druku programu i propagandy zawodów d) skompletowanie zgłoszeń, przeprowadzenie losowania oraz korespondencja związana z przygotowaniem zawodów, e) przygotowanie kręgielni (dekoracje, stan techniczny i higieniczny), f) zarezerwowanie kwater dla uczestników zawodów i gości, g) zapewnienie obsługi lekarskiej i sanitarnej imprezy , h) zorganizowanie konferencji technicznej przed dużymi i międzynarodowymi zawodami dla poinformowania ekip o szczegółach organizacyjnych i programowych zawodów, j) zgłoszenie zawodów do właściwej terenowo władzy kultury fizycznej i Policji, k) zaproszenie na uroczystość otwarcia i zakończenia zawodów przedstawicieli władz i Związku, I) zadbanie od strony technicznej nad wydaniem odpowiednich komunikatów z Komunikatem końcowym włącznie, m) dokonanie wszelkich czynności i obowiązków związanych z otwarciem i zakończeniem oraz rozliczeniem zawodów. 13.2 Program zawodów 13.2.1 Program wstępny zawodów winien być rozesłany do wszystkich zaproszonych klubów w następujących terminach: a) dla zawodów centralnych - min. 30 dni przed datą zawodów, b) dla pozostałych - min. 20 dni przed datą zawodów. 13.2.2 Program wstępny musi zawierać następujące dane: 1) dane o zarządzającym zawody, 2) dane o organizatorze bezpośrednim zawodów, 3) terminy zawodów, 4) termin zgłoszeń, 5) adres, pod którym należy przesłać zgłoszenia, 6) miejsce zawodów (dokładny adres i warunki dojazdu), 7) charakterystyka kręgielni (liczba i jakość torów, automaty itp.) 8) skład proponowanej Komisji Sędziowskiej (podstawowe funkcje), 9) konkurencje, w których rozegrane zostaną zawody, 10) proponowany przebieg zawodów (terminy eliminacji i finałów), 11) warunki uczestnictwa (kto może startować i na jakich zasadach), 12) opłaty (wpisowe i inni), 13) nagrody (wstępny wykaz nagród), 14) uwagi organizacyjne(dane o zakwaterowaniu, adres dla korespondencji, telefony itd.). 13.2.3 Nie wymagają programu wstępnego zawody zakwalifikowane do kalendarza Imprez centralnych, których regulamin znajduje się w "Kręglarskim Informatorze Sportowym” W tym przypadku wystarczy klubom rozesłać zaproszenie do zawodów. 13.2.4 Data zamknięcia przyjmowania zgłoszeń, do zawodów nie może być późniejsza niż dwa tygodnie przed terminem zawodów (tzn. że zgłoszenie należy wysłać w takim terminie, aby w dniu w którym upływa termin zgłoszeń znalazło się ono u organizatora). 13.2.5 Program szczegółowy zawodów opracowuje się po skompletowaniu zgłoszeń i przeprowadzeniu losowania Jako "Komunikat Sędziego Głównego nr 1". Program ten należy dostarczyć startującym przed. Startem i powinien on zawierać: a) dokładny program godzinowy rozegrania poszczególnych konkurencji (data, godzina, miejsce startu, liczba rzutów), b) nazwiska i przynależność klubową poszczególnych uczestników z podaniem kolejność startu (nr startowy), c) skład Komisji Sędziowskiej z podaniem funkcji, o ile nie podano tego W programie wstępnym, d) inne informacje, których organizator nie podał w programie wstępnym lub uzna za stosowne ich podanie (np. rekordy Polski, rekordy kręgielni, zwycięzców poprzednich zawodów itp.). Zaleca się opracowywać programy szczegółowe w ciekawej formie graficznej i wydawać drukiem. 13.3 Zgłoszenie udziału w zawodach 13.3.1 Zgłoszenie udziału w zawodach musi być obowiązkowo dokonane na 'piśmie i być podpisane przez władze klubu lub sekcji. Zgłoszenie musi zawierać następujące dane: a) nazwę klubu zgłaszającego, b) nazwę imprezy, której dotyczy zgłoszenie, c) konkurencie, do które i klub zgłasza zawodników lub drużynę . d) imiona, nazwiska i dokładną datę urodzenia kręglarzy (łącznie z rezerwowymi), e) imię i nazwisko kapitana i kierownika drużyny (ekipy). 13.3.2 Zgłoszenie do zawodów musi być przesłane listem poleconym lub dostarczone bezpośrednio. Organizator nie jest zobowiązany dopuścić do zawodów klubu, którego zgłoszenie wysłane listem zwykłym zaginęło. 13.3.3 Dokonując zgłoszenia do zawodów, drużyny winny zapotrzebować noclegi oraz dokonać wpłat wpisowego. Dowód wpłat należy przedstawić organizatorowi przed rozpoczęciem zawodów. 13.3.4 Organizator ma obowiązek potwierdzić otrzymane zgłoszenie podając wyniki losowania w programie szczegółowym przesłanym do klubów najpóźniej na trzy dni przed startem. 13.3.5 Komisja Sędziowska ma prawo zmienić wyniki losowania przed rozegraniem konkurencji lub w trakcie jej trwania tylko w wyjątkowych wypadkach (np. brak na starcie dużej liczby uprzednio zgłoszonych drużyn lub zawodników). 13.4 Zabezpieczenie finansowe zawodów Organizatorzy zobowiązani są uzgodnić sprawy finansowe z klubem - gospodarzem kręgielni przed ogłoszeniem zawodów. Koszty udziału w zawodach pokrywane są w zasadzie przez kluby zgłaszające się do nicJ1. Organizator może przejąć na siebie część, lub całość tych kosztów, o czym musi powiadomić w programie wstępnym zawodów. 13.5 Powołanie Komisji Sędziowskiej 13.5.1 Czynności sędziego w zawodach sportowych pełnić może tylko osoba posiadająca licencję sędziego PZK. Powyższe nie dotyczy zawodów rekreacyjnych niższej rangi i propagandowych. Sędzia PZK nie może podejmować czynności sędziowskich bez zgody i powołania władz kręglarskich. Nie dotyczy to sytuacji awaryjnych - gdy powołany sędzia nie stawił się na zawody. Wyjątkowo w zawodach krajowych funkcję sekretarzy mogą pełnić zawodnicy pod nadzorem Sędziego Głównego lub jego zastępcy. 13.5.2 Sędziowie" główni (sędzia główny, zastępcy, kierownik sekretariatu, informator) nie mogą pełnić funkcji sędziowskich w zawodach, w których startują jako zawodnicy lub biorą w nich udział jako trenerzy. 13.5.3 Sędziego Głównego i zastępców zawodów centralnych powołuje Główne Kolegium Sędziów PZK. Organizator może zgłosić swoje propozycje na powyższe funkcję. Pozostałych sędziów po uzgodnieniu z Sędzią Głównym typuje Kolegium Sędziów OZK, na terenie którego zawody są rozgrywane. 13.5.4 Dla zawodów w kalendarzu okręgowym sędziów głównych i pozostałych powołuje Zarząd OZK na wniosek Kolegium Sędziów OZK. 13.5.5 Sędziowie pełniący funkcje w zawodach znajdujących się w kalendarzu imprez centralnych otrzymują świadczenia finansowe zgodnie z uchwałą Zarządu Związku. W pozostałych zawodach sportowych i rekreacyjnych świadczenia na rzecz sędziów muszą być zgodne z ogólnie obowiązującymi w sporcie przepisami 14. OTWARCIE I ZAKOŃCZENIE ZAWODÓW 14.1 Obowiązki organizatora 14.1.1 Obowiązkiem organizatorów jest zapewnić atrakcyjny i uroczysty program otwarcia i zakończenia zawodów. W uzasadnionych przypadkach można zrezygnować z uroczystego otwarcia. Program otwarcia może przewidywać defiladę i prezentację zawodników. Program zakończenia musi przewidywać ogłoszenie oficjalnych wyników, dekorację medalami lub nagradzanie zwycięzców. Mistrzostwa Polski wszystkich konkurencji muszą posiadać szczególnie uroczysty program. Może być stosowany ceremoniał olimpijski. Po dekoracji mistrzów w każdej konkurencji musi być odegrany hymn państwowy. Obecnych na ceremoniach aktualnych mistrzów Polski i Mistrzów Sportu należy powitać jako gości honorowych (wymienić). 14.2 Nagrody Podział nagród musi być podany do wiadomości wszystkich uczestników przed zawodami. W zawodach mistrzowskich lub wysokiej rangi należy nagradzać zwycięzców medalami, pucharami, szarfami mistrzowskimi i dyplomami. Można stosować nagrody rzeczowe. Zaleca się szczególnie w zawodach młodzieżowych przewidzieć dla wszystkich uczestników upominki okolicznościowe. 14.3 Sprawozdawczość Do obowiązku organizatora zawodów należy dostarczenie w ciągu dwóch tygodni od daty zakończenia zawodów pełnego kompletu wyników zawodów o klubów uczestniczących oraz PZK, OZK. Organizator zobowiązany jest możliwie jak najszybciej przekazać wyniki imprezy do środków masowego przekazu (prasa, radio i TV). 15. REKORDY 15,1 Określenie rekordu Rekordem jest najlepszy wynik uzyskany w danej konkurencji. Jeżeli podczas zawodów uzyskano w danej konkurencji więcej wyników lepszych od dotychczasowego rekordu, za rekordowy może być uznany tylko wynik najlepszy. Notuje się rekordy świata, kontynentu, Polski, okręgu i klubu. Rekordy okręgu notuje się w tych samych konkurencjach jak rekordy Polski ewentualnie dodatkowo w innych. Konkurencje, w jakich notuje się rekordy, określone są oddzielnie dla każdego rodzaju kręglarstwa. 15.2 Warunki uznania rekordu 15.2.1 Rekord Polski może być uznany, jeżeli został ustanowiony: a) na kręgielni zarejestrowanej w związku kręglarskim danego kraju i posiadającej certyfikat lub dopuszczonej do MŚ lub ME, b) na zawodach ujętych w kalendarzu imprez centralnych umieszczonych w KIS i w obecności sędziego, c) przepisowym sprzętem sprawdzonym przez sędziego. Dla zatwierdzenia wyniku jako rekordowego muszą być spełnione wszystkie powyższe warunki. Zarząd PZK może określić specjalną listę kręgielni i zawodów, na których można ustanowić rekord. 15.2.2 Rekord okręgu może być uznany jeżeli został zatwierdzony jako rekord Polski, a także uzyskany w: - spotkaniach międzyokręgowych, - mistrzostwach okręgu, - okręgowych rozgrywkach drużynowych w obecności sędziego. 15.2.3 Za rekord w danej kategorii wiekowej może być uznany wynik osiągnięty przez zawodników z tej kategorii lub z niższej (poza seniorami A). Jeżeli w zespole wystąpi choć jeden zawodnik z danej kategorii, a reszta z niższej, to uzyskany wynik może być uznany za rekord w dane i lub wyższej kategorii. 15.3 zgłoszenie i zatwierdzenie rekordu 15.3.1 Rekord musi być zgłoszony najpóźniej w czternaście dni od daty ustanowienia. 15.3.2 Zgłoszenie rekordu ustanowionego w kraju jest obowiązkiem Sędziego Głównego zawodów, a ustanowionego poza granicami kraju kierownika ekipy. 15.3.3 Rekord musi być zgłoszony na obowiązującym druku (nr 8/PZK): - do Zarządu PZK,W3 egzemplarzach, w przypadku rekordu Polski, - do Zarządu Okręgu w 2 egzemplarzach; w przypadku rekordu okręgu. - Jeżeli .rekord a uzyskano w kraju zgłoszenie musi być wypełnione we wszystkich rubrykach i zawierać podpisy : -sędziego głównego, - sędziego sekretarza, - kierownika lub kapitana drużyny. Należy załączyć oryginał protokółu notowania wyników. W przypadku gdy rekord ustanowiono za granicą do zgłoszenia podpisanego przez kierownika ekipy i zawodnika (kapitana drużyny) należy dołączyć kopie protokółu(-ów) notowania wyników z podpisem sędziego lub protokół końcowy zawodów 15.3.4 Rekordy Polski zatwierdza prezydium zarządu PZK na wniosek kapitana związkowego PZK, a rekordy okręgu analogicznie prezydium zarządu okręgu. 15.3.5 Każdy wynik zatwierdza jako rekordowy musi być ogłoszony odpowiednio w komunikatach PZK lub OZK 15.3.6 Każdy zawodnik za ustanowienie rekordu indywidualnego lub drużynowego otrzymuje dyplom honorowy 16. ĘWIDENCJA KLUBÓW I ZAWODNIKÓW 16.1 zgłoszenie klubu do PZK klub pragnący przystąpić do Polskiego Związku Kręglarskiego winien zapoznać się ze statutem PZK i KRS oraz złożyć w trzech egzemplarzach deklarację (wzór nr9/PZK) do właściwego terenowo okręgowego związku Kręglarskiego. 0ZK po potwierdzeniu decyzją Zarządu przyjęcia na członka PZK :1 egz. deklaracji przesyła do Polskiego związku Kręglarskiego;/1"egz.3do nowo przyjętego klubu, a 1 ,egz. 'pozostawia w swoich aktach. Równocześnie klub wstępujący zobowiązany jest do wpłacenia wpisowego na rzecz PZK i składki rocznej do OZK, w wysokości określonej uchwałą PZK. W zależności .od prowadzonej działalności kluby - ogniska uiszczają składkę roczr1ąjako sportowe lub rekreacyjne. Klub _ ognisko sportowe ma prawo uczestniczyć we wszystkich rozgrywkach PZK. Klub - ognisko rekreacyjne uczestniczyć może tylko w rozgrywkach lig rekreacyjnych, zawodach sportowych indywidualnych do szczebla okręgowego i centralnych zawodach rekreacyjnych. Każdy klub członek PZK prowadzący działalność sportową zobowiązany jest zgłosić do PZK min. 10 zawodników, zgodnie z p : 16.2 16.2 Zgłoszenie zawodnika do PZK 16.2.1 Zasady ogólne a) Zawodnik zgłaszany, do PZK musi spełniać następujące warunki: - posiadać aktualną Kartę Zdrowia, -być członkiem klubu - członka PZK, - nie być zgłoszonym i potwierdzonym dla innej sekcji lub posiadać zwolnienie z poprzedniego klubu. b) Rejestracja w PZK musi być corocznie odnawiana przez wniesienie ustalonej przez PZK opłaty. 16.2.2 Zgłoszenie a) Klub na podstawię dokumentu stwierdzającego tożsamość za wodnika wypełnia 4-ro odcinkową ,Kartę zgłoszenia zawodnika (wzór nr37PZK). Kartę należy wypełnić czytelnie podając pełną datę urodzenia i dokładny adres zamieszkania zawodnika. Wypełnioną "kartę z dwoma zdjęciami i opłatą przysyła się do PZK. b) Polski Związek Kręglarski nadaje zawodnikowi numer rejestracyjny, wpisuje go do "Ewidencji zawodników zgłoszonych". wystawia książeczkę zawodnika. Zarejestrowanie PZK potwierdza pieczęciami i podpisami na karcie zgłoszenia. Po dokonaniu tych czynności PZK odcinek nr 2 przesyła do OZK, a odcinki nr 3 i A wraz z Książeczką do klubu. Z odcinków nr 2 OZK tworzy" swoją kartotekę, każdego; zawodnika wpisuje do . Ewidencji zawodników zgłoszonych w OZK". Odcinek nr 3 ostaje w klubie, z którego tworzy on swoją kartotekę zarejestrowanych zawodników. Odcinek nr 4 służy do zwolnienia lub wykreślenia zawodnika. c) PZK z odcinków nr 1 tworzy własną kartotekę, prowadząc równocześnie zbiorczą "Ewidencję rejestrowanych zawodników". Kartoteka zawodników prowadzona jest rocznikami a ewidencja klubami. d) Na początku każdego roku należy dokonać ponownej rejestracji zawodników poprzez wniesienie opłaty na rzecz PZK - w wysokości ustalonej uchwałą Zarządu PZK. Potwierdzeniem wniesionej opłaty jest wstawienie specjalnej pieczątki do Książeczki Zawodnika. 16.2.3 Książeczka Zawodnika a) Książeczka Zawodnika służy jako legitymacja, potwierdzenie rejestracji w PZK oraz dowód osiągnięć i działalności kręglarskiej W książeczce wpisywane są następujące dane: dane personalne zawodnika (nazwisko, imię, data urodzenia), rejestracja w OZK i klubie, - potwierdzenie corocznej rejestracji w PZK, - wyniki zawodnika, - dane o udziale w obozach, szkoleniu, kadrze narodowej, - uwagi o posiadanej klasie sportowej, - nagrody i kary. b) Obowiązkiem zawodnika jest dopilnowanie posiadania wszystkich wpisów do książeczki. Wpisy może wykonać zawodnik samodzielnie pod warunkiem, że są one zgodne ze stanem faktycznym. c) Książeczka może być wystawiona każdemu członkowi klubu i może on corocznie ponawiać rejestrację bez względu na stopień aktywności sportowej. d) Zawodnikom powołanym do reprezentacji Polski PZK wystawia specjalną "Legitymację Reprezentanta" ważną na zawody międzynarodowe. 16.3 Wykreślenie zawodnika Zawodnik przestaje być członkiem klubu w wyniku zwolnienia lub wykreślenia. Skreślenie może nastąpić na wniosek zawodnika lub z inicjatywy klubu. Dowodem zwolnienia lub skreślenia zawodnika przez klub jest odcinek nr 4 przesłany do OZK. Od decyzji klubu o skreśleniu przysługuje zawodnikowi odwołanie do OZK jako instancji I PZK jako instancji II - w terminie 14 dni od podania decyzji do wiadomości zawodnikowi. 17. REPREZENTOWANIE I ZMIANA KLUBU 17.1 Reprezentowanie barw klubowych Zawodnik może reprezentować w zawodach sportowych klub, którego jest członkiem. Warunkiem reprezentowania klubu w zawodach sportowych zarządzanych przez PZK lub OZK jest ważna rejestracja potwierdzona przez PZK w Książeczce Zawodnika. W danym roku sportowym zawodnik może reprezentować tylko jeden klub. Nie dotyczy to przypadku zwolnienia okresowego lub wypożyczenia. Start w zawodach zawodnika nie uprawnionego nie może być uznany za ważny a jego wyniki nie mogą być zaliczone. dodatkowo klub z tego tytułu poniesie karę finansową i / lub dyscyplinarną. 17.2 Zwolnienie okresowe Zwolnienie okresowe otrzymuje zawodnik w razie: 1) powołania do zasadniczej służby wojskowej - na czas jej trwania, 2) podjęcia studiów w szkole wyższej w systemie stacjonarnym na okres studiów określony ich regulaminem. Zwolnienie to może być udzielone tylko jeden raz w karierze sportowej na wniosek zawodnika. Po zakończeniu zwolnienia okresowego zawodnik musi wrócić do klubu, z którego uzyskał zwolnienie. W trakcie zwolnienia okresowego zawodnik może reprezentować inny klub. Fakt zwolnienia musi być odnotowany w Książeczce Zawodnika. 17.3 Wypożyczenie zawodnika Zawodnik może być wypożyczony do rozgrywek drużynowych w innym klubie. Wymaga to zgody zawodnika i porozumienia zainteresowanych klubów. O wypożyczeniu muszą być powiadomione PZK i właściwe OZK. Warunkiem uprawnienia do gry w drużynie klubowej zagranicą jest uzyskanie zgody Polskiego Związku Kręglarskiego. W danym roku sportowym zawodnik może grać w drużynie jednego klubu. Zawodnik wypożyczony nie traci prawa do reprezentacji klubu macierzystego w innych zawodach poza drużynowymi oraz do startu w drużynie narodowej. Podlega prawom i obowiązkom klubu macierzystego. 17.4 Zmiana przynależności klubowej 17.4.1 Czas zmiany Zmiana przynależności klubowej jest możliwa w każdym czasie przy czym prawo gry w nowym klubie uzyskuje zawodnik dopiero od początku nowego roku sportowego (od 1.7). Jeżeli jednak zmiana nastąpi w lipcu lub sierpniu przed wznowieniem rozgrywek w nowym sezonie, zawodnik może reprezentować nowy klub jeszcze w tym roku sportowym. 17.4.1 Warunki zmiany Zawodnik pragnący zmienić przynależność klubową składa wniosek do zarządu klubu, którego jest członkiem, ze wskazaniem klubu którego członkiem zamierza zostać. Zarząd klubu, do którego zawodnik zamierza przejść jest zobowiązany potwierdzić na piśmie zamiar przyjęcia zawodnika. Zarząd klubu macierzystego jest zobowiązany wniosek zawodnika rozpatrzyć i udzielić odpowiedzi w terminie 30 dni od daty otrzymania tego potwierdzenia. Brak odpowiedzi w tym terminie uważany jest za wyrażenie zgody na zmianę przynależności klubowej. Na zmianę przynależności klubowej zawodnika niepełnoletniego wymagana jest zgoda 'rodziców lub opiekunów. Na zmianę przynależności 'klubowej przez zawodników kadry narodowej seniorów i juniorów wymagana jest zgoda PZK. W przypadku zmiany miejsca stałego pobytu przez rodziców (opiekunów) zawodnika niepełnoletniego klub zobowiązany jest wyrazić zgodę na zmianę przynależności klubowej. Wyrażając zgodę na zp1ianę przynależności klubowej zarząd klubu określa datę zwolnienia zawodnika. Zwalniając zawodnika klub przekazuje odcinek nr 4 karty zgłoszenia zawodnika do OZK. Zwalniany zawodnik musi uregulować wszelkie zobowiązania rzeczowe i finansowe wobec klubu, z którego odchodzi. W nowym klubie zawodnik podlega ponownej rejestracji. Zwolnienie i zmiana przynależności musi być odnotowana w Książeczce Zawodnika. 17.4.3 Ekwiwalent za wyszkolenie Klub, z którego odchodzi zawodnik w wyniku zmiany przynależności klubowej, może żądać od klubu, do którego zawodnik przechodzi, ekwiwalentu za wyszkolenie zawodnika. Wysokość ekwiwalentu ustalają zainteresowane kluby na zasadzie porozumienia. Newy wiązanie się z tego porozumienia może spowodować skutki dyscyplinarne. Klub może uzależnić wyrażenie zgody na zmianę przez zawodnika przynależności klubowej od uzyskania ekwiwalentu. W takim przypadku zmiana przynależności jest możliwa na podstawie pisemnej umowy między zainteresowanymi klubami. Niedotrzymanie warunków umowy powoduje automatycznie powrót zawodnika do klubu, z którego odszedł. Ekwiwalent za wyszkolenie zawodnika nie przysługuje w przypadku zwolnienia okresowego. 17.4.4 Karencja Jeżeli na wniosek zawodnika o zmianę przynależności klubowej zarząd klubu udzieli odpowiedzi odmownej, a zawodnik wniosku nie wycofa, przestaje on być członkiem klubu po upływie 30 dni od daty udzielenia odpowiedzi. Klub powinien zgłosić skreślenie poprzez przekazanie do 0ZK odcinka nr 4. W takim przypadku zawodnika obowiązuje roczna karencja od dnia udzielenia odpowiedzi odmownej polegająca na zawieszeniu prawa do reprezentowania klubów w zawodach sportowych. Na wniosek klubu zaopiniowany przez OZK Zarząd PZK może przedłużyć okres karencji .do dwóch lat. Wtedy ,zawodnik traci również prawo reprezentowania barw narodowych. Po upływie połowy rocznej karencji zawodnik może wystąpić z wnioskiem o jej skrócenie do: 'a) OZK - gdy zmiana dotyczy klubów jednego OZK, 'b) PZK - gdy zmiana dotyczy klubów różnych OZK. 17.5 Uwagi końcowe W sprawach nie objętych KRS mają zastosowanie przepisy zawarte w Zarządzeniu Przewodniczącego GKKFiS z dnia 15 czerwca 1985r. (Monitor Polski nr 17) w sprawie zasad i trybu zmiany przynależności zawodników do stowarzyszenia kultury fizycznej i innych jednostek organizacyjnych prowadzących działalność sportową oraz zasad reprezentowania tych stowarzyszeń i jednostek organizacyjnych (z ewentualnymi późniejszymi zmianami). Od decyzji podjętych w sprawie reprezentowania i zmiany barw klubowych przysługuje odwołanie do Zarządu OZK jako instancji I i Zarządu PZK jako instancji II w terminie 14 dni od daty powiadomienia o decyzji 18. WYRÓŹNIENIA 18.1 Rodzaje wyróżnień. Za wzorowe wykonywanie zadań i obowiązków oraz aktywną pracę nad rozwojem kręglarstwa, zgodnie ze Statutem mogą być przyznane następujące wyróżnienia: a) pochwały ustne lub pisemne, b) dyplomy honorowe, c) nagrody rzeczowe i pieniężne, d) odznaki honorowe, e) członkostwo honorowe. Wyróżnienia mogą być nadawane na wniosek klubów, sekcji, ognisk, OZK lub organów Zarządu PZK. Wyróżnienia mogą być przyznane jako indywidualne lub zbiorowe decyzją zarządu OZK (a-c), PZK (a-d) oraz Zjazdu Delegatów PZK (e). Fakt przyznania wyróżnienia musi być ogłoszony w komunikatach Związku. 18.2 Odznaki honorowe. Za szczególne zasługi w pracy dla rozwoju kręglarstwa ustanowiono Odznakę Honorową Polskiego Związku Kręglarskiego „Za zasługi dla kręglarstwa” w trzech stopniach: złotym, srebrnym i brązowym. Odznaki „Za zasługi dla kręglarstwa” są zaszczytnym wyróżnieniem nadawanym dożywotnio działaczom i zawodnikom – obywatelom Polski, którzy stanowią wzór sportowca, obywatela i działacza godny naśladowania przez młodzież, zasłużonym dla rozwoju i podnoszenia poziomu kręglarstwa. Odznaki honorowe w szczególnych przypadkach wybitnych zasług dla polskiego kręglarstwa mogą otrzymać obywatele polscy nie związani bezpośrednio ze sportem kręglarskim jak i obywatele innych krajów. Przyjmuje się zasadę stopniowania tj. przyznawania odznak od brązowej począwszy. Przyznanie odznaki stopnia wyższego z pominięciem pośrednich może być dokonane tylko w szczególnych przypadkach, przy wybitnych zasługach kandydata do wyróżnienia. Dla klubów, instytucji, organizacji i przedsiębiorstw ustanowiono Odznakę Zbiorową „Za zasługi dla kręglarstwa”. Odznaka jest jednostopniowa i przyznawana jest decyzją Zarządu PZK na wniosek pisemny Prezydium PZK, OZK lub klubów. a) Brązową Odznakę Honorową PZK otrzymać mogą: -działacze, którzy co najmniej 5 lat działali w kręglarstwie wyróżniając się swoją aktywnością i koncepcyjną działalnością, -zawodnicy, którzy co najmniej 3 lata posiadali klasę mistrzowską lub 5 lat klasę I wykazując się przy tym nienaganną postawą sportowca – kręglarza. b) Srebrną Odznakę Honorową PZK otrzymać mogą: -działacze, którzy 5 lat posiadają brązową odznakę wykazując się w tym czasie aktywną działalnością w PZK lub klubie, -zawodnicy, którzy co najmniej 5 lat posiadali klasę mistrzowską lub 10 lat klasę I wykazując się przy tym nienaganną postawą sportowca – kręglarza. c) Złotą Odznakę Honorową PZK otrzymać mogą osoby posiadające co najmniej 5 lat srebrną odznakę, które szczególnie aktywnie w ciągu swej długoletniej działalności pracowały dla rozwoju sportu kręglarskiego w Polsce. Odznaka honorowa może być w przypadku popełnienia wykroczeń przeciwko prawu cofnięta. Wniosek zgłoszony przez OZK na formularzu o ustalonej treści musi być rozpatrzony na najbliższym posiedzeniu Zarządu PZK, po uprzednim zaopiniowaniu przez Prezydium Zarządu OZK. Odznaka wraz z legitymacją musi być wręczona w sposób szczególnie uroczysty przy okazji uroczystości lub imprez kręglarskich. 18.3 Członkostwo honorowe. Osobom wybitnym w polskim ruchu kręglarskim, działającym aktywnie we władzach kręglarskich można nadać decyzją Walnego Zjazdu Delegatów dożywotni tytuł „Członka Honorowego Polskiego Związku Kręglarskiego”. Osobom pełniącym co najmniej 10 lat funkcję Prezesa PZK decyzją Walnego Zjazdu Delegatów można przyznać dożywotnio tytuł „Honorowego Prezesa PZK”. Tytuły powyższe traci się w przypadku szczególnie ciężkich wykroczeń przeciw prawu i odwołać je może tylko Walny Zjazd Delegatów PZK. Członkowie honorowi mają prawo uczestniczyć w zebraniach Zarządu PZK, a obecność ich na zawodach i zebraniach musi być podkreślona przez specjalne powitanie. Zwolnieni są od wszelkich składek. 19. PRZEPISY DYSCYPLINARNE 19.1 Uwagi wstępne 191.1 Kierownictwa sekcji kręglarskich klubów i ognisk TKKF, ich władze oraz okręgowe związki i Polski Związek Kręglarski są odpowiedzialne za prowadzenie pracy wychowawczej i sportowej wśród swych członków oraz czuwania nad przestrzeganiem dyscypliny sportowej. Statutowe ,prawo karania dyscyplinarnego jest ważnym instrumentem w wykonywaniu funkcji wychowawczej. Sekcje kręglarskie klubów i ognisk, ich władze oraz OZK i Polski Związek Kręglarski są odpowiedzialne zwłaszcza za: a) sportowe szkolenie swoich członków, ich uświadomienie obywatelskie oraz znajomość przepisów sportowych, obowiązków i zadań, b) działalność swoich przedstawicieli i zawodników oraz ich zachowanie się na zawodach, c) utrzymanie w obrębie obiektu sportowego porządku i spokoju bezpośrednio P17ed rozpoczęciem zawodów, w czasie ich trwania_ oraz po ich zakończeniu, _ d) ochronę osobistą sędziów i drużyny gości w razie potrzeby, aż do wyjazdu. 19.1.2 W myśl obowiązujących przepisów! naruszeniem dyscypliny sportowej jest działalność organizacyjna sprzeczna ze Statutem PZK i zarządzeniami władz sportowych. b) działalność i postawa zawodników i działaczy sprzeczna z obowiązującą moralnością i etyką sportu, c) przekroczenie przepisów gry w kręgle oraz naruszenie regulaminów sportowych. 19.1.3 W postępowaniu dyscyplinarnym wymierza się następujące kary indywidualne dla działaczy, zawodników i trenerów: a) upomnienie, b) nagana, c) zawieszenie w czynnościach działacza lub kapitana drużyny lub dyskwalifikacja zawodnika od miesiąca do trzech lat, d) odsunięcie od wyjazdów w celach sportowych na imprezy -wyższego szczebla lub za granicę od 6 miesięcy do 2 lat, e) dyskwalifikacja dożywotnia. 19.1.4 Na okręgi, kluby i ogniska nakłada się kary dyscyplinarne wymienione w pkt. 19.1.3 poz. a, b, d, względnie kary porządkowe w postaci: a) kary grzywny, ' b) zamknięcia kręgielni i przeniesienia zawodów na inną kręgielnię, c) skreślenia z rozgrywek w danym sezonie,. d) wystąpienia do władzy rejestracyjnej o zawieszenie członkostwa, e) wykluczenie ze związku. 19.1.5 Kara dyskwalifikacji dożywotniej za szczególnie rażące przekroczenie dyscyplinarne nie licujące z postawą sportowca nałożona na działacza, trenera względnie zawodnika, działa tylko w dyscyplinie kręglarstwa. Na wniosek klubu, ogniska, władz nadrzędnych stowarzyszenia względnie OZK lub PZK, kara ta może być przez UKFIT rozciągnięta na wszystkie dyscypliny sportowe. 19.2 Władze dyscyplinarne, tryb odwoławczy 19.2.1 Władzami dyscyplinarnymi są: . a) Na szczeblu klubu, ogniska, kierownictwo sekcji jako instancja pierwsza, zarząd klubu, ogniska jako instancja druga, b) Na szczeblu OZK: - Prezydium OZK, jako instancja pierwsza, - Zarząd Okręgu jako instancja druga, c) Na szczeblu PZK: - komisje problemowe jako instancja pierwsza, - Zarząd jako instancja druga. 19.2.2 Od decyzji podjętej przez drugą instancję szczebla klubu, ogniska służy odwołanie do OZK, zaś od decyzji drugiej instancji OZK w sprawach działaczy i zawodników przysługuje prawo odwołania do Zarządu Polskiego Związku Kręglarskiego. Decyzje Zarządu OZK w sprawach dotyczących rozgrywek na szczeblu okręgu są ostateczne i nie podlegają zaskarżeniu do Zarządu PZK. Termin wniesienia odwołania wynosi 14 dni od ogłoszenia orzeczenia dyscyplinarnego względnie doręczenia go zainteresowanemu na piśmie. Odwołanie musi być rozpatrzone w ciągu 30 dni. Klub. ognisko nie może nakładać kar dyscyplinarnych na zawodników. którzy przed popełnieniem przewinienia złożyli prośbę o zwolnienie czy wykreślenie z listy członków danego klubu, ogniska. W tym przypadku zobowiązane są one przekazać sprawę dyscyplinarną zawodnika do rozpatrzenia przez Zarząd OZK lub Zarząd PZK ewentualnie przez instancję nadrzędną klubu, ogniska. 19.3 Postępowanie dyscyplinarne Instancja dyscyplinarna wymierzająca karę powinna w czasie prowadzenia dochodzenia dać obwinionemu możliwość złożenia ustnego względnie pisemnego wyjaśnienia. Przy wymierzaniu kary należy uwzględnić wagę popełnionego przewinienia, pobudki działania, dotychczasowe zachowanie się oraz karność dyscyplinarną winnego. Orzeczenie kary winno być uzasadnione na piśmie. Orzeczenie o ukaraniu dyscyplinarnym: a) wydane przez klub, ognisko doręczone winno być zainteresowanemu oraz przesłane do wiadomości OZK, a jeżeli ukarany jest członkiem kadry narodowej musi przedtem uzyskać aprobatę PZK, b) wydane przez OZK lub inne organizacje zwierzchnie klubów, ognisk, doręczone winno być zainteresowanemu za pośrednictwem klubu, ogniska, a jeżeli ukarany zawodnik jest członkiem kadry narodowej również przedtem musi uzyskać aprobatę PZK. c) wydane przez PZK, doręczone winno być zainteresowanemu zawodnikowi za pośrednictwem klubu, ogniska oraz przesłane do wiadomości właściwego terenowo OZK. 19.4 Zawieszanie i uchylanie kar 19.4.1 Zawieszenie kary a) Instancja dyscyplinarna może zawiesić wykonanie kary, dyskwalifikacji lub zawieszenia w czynnościach działacza, w całości lub na okres od 3 miesięcy do 12, jeżeli wysokość kary nie przekracza 6 miesięcy. Okres zawieszenia kary nie może być krótszy od okresu wymierzonej kary. b) Jeżeli w okresie zawieszenia kary ukarany popełnił nowe przewinienie dyscyplinarne instancja dyscyplinarna zarządza wykonanie kary. 19.4.2 Uchylenie kary a) Osobę, której wymierzono karę dyskwalifikacji na okres od 6 miesięcy do trzech lat można warunkowo zwolnić od odbycia reszty kary, jeżeli tryb życia, charakter i warunki osobiste oraz zachowanie się w czasie odbywania kary pozwalają przypuszczać, że nie popełni nowego czynu zagrożonego karą dyscyplinarną, a odbyła już przynajmniej połowę kary dyskwalifikacji. Dotyczy to również osób, którym wymierzono karę dyskwalifikacji dożywotniej o ile odbyli karę dyskwalifikacji przynajmniej trzy lata. b) Zarząd PZK, OZK lub władze nadrzędne klubu, ogniska mogą uchylić karę dyskwalifikacji nałożoną przez klub, ognisko na działacza względnie zawodnika, przyjąć sprawę do swej kompetencji po przeprowadzeniu dochodzenia, wydać w danej sprawie orzeczenie dyscyplinarne. c) Zarząd PZK może uchylić decyzję OZK względnie innych organizacji sportowych poza UKFIT dotyczące zawodników lub działaczy kręglarskich i wydać w danej sprawie swoje orzeczenie dyscyplinarne. 19.5 Rodzaje wykroczeń i wysokość kar 19.5.1 Kary za wykroczenia zawodników Na zawodników nakłada się kary za: a) podwójne podpisanie zgłoszenia - dokonane wskutek nieznajomości przepisów (wyłącznie młodzież przy pierwszym wykroczeniu) - dyskwalifikacja na okres 1 miesiąca, - świadome podwójne podpisanie zgłoszenia -dyskwalifikacja na okres od 6 miesięcy do 1 roku. b) grę nieuprawnioną - w drużynie, w której nie był zgłoszony - dyskwalifikacja dodatkowa nie mniej niż 6 tygodni, - grę w stanie nietrzeźwym - dyskwalifikacja na okres 3 miesięcy do 2 lat, - świadomą grę pod fałszywym nazwiskiem – dyskwalifikacja od 6 miesięcy do 2 lat. c) nie sportowe zachowanie się w czasie zawodów jak: obrażanie przeciwnika lub partnera, zwracanie uwag sędziemu względnie krytykowanie jego orzeczeń, okazywanie niezadowolenia za pomocą gestów lub krzyków od upomnienia do 8 tygodni dyskwalifikacji, d) używanie wulgarr1Ych słów vi miejscach publicznych - od upomnienia do ,1 roku dyskwalifikacji, e) inne nie sportowe zachowanie się w obrębie kręgielni - od upomnienia do 1 roku dyskwalifikacji, f) spóźnienie lub .niestawienie się bez usprawiedliwienia na za wody, obozy, treningi"- od nagany do 6 miesięcy dyskwalifikacji, g) niepodporządkowanie się decyzjom sędziego, trenera, kierownika zespołu dyskwalifikacja w okresie 2 tygodni do 6 miesięcy, h) obr1łżaniesędziegd lub wypowiadanie pogróżek po jego adresem - dyskwalifikacja w okresie 4 miesięcy do 1 roku, i) prowokowanie swoim zachowaniem publiczności lub zawodników do wystąpień mogących zakłócić porządek na zawodach dyskwalifikacja na okres od 1 miesiąca do 2 lat, j) znajdowanie się w stanie nietrzeźwym w obrębie_ obiektu sportowego - dyskwalifikacja na okres 2 miesięcy do 1 roku, k) rozmyślne uderzenie przeciwnika - dyskwalifikacja na okres 6 miesięcy do 3 lat, l) naruszenie przepisów celno - dewizowych przy wyjazdach Ze granicę w celach sportowych, powodujące nałożenie kary w trybie karno-administracyjnym, karno-skarbowym lub karno. dewizowym - zakaz wyjazdów zagranicznych w celach sportowych na okres 6 miesięcy do 2 lat, m) uderzenie sędziego - dyskwalifikacja na okres od 2 Jat do dożywotniej, n) używanie farmakologicznych środków dopingujących - dyskwalifikacja na okres od 5 lat do dożywotniej, o) spożywanie napojów alkoholowych w trakcie zawodów - dyskwalifikacja na okres od 3 miesięcy do 1 roku, p) palenie papierosów w stroju "sportowym - od upomnienia do 1 roku dyskwalifikacji, r) obrażanie, pomawianie lub podważanie dobrego imienia działacza - od upomnienia do 6 miesięcy dyskwalifikacji. 19.5.2 kary. Za wykroczenia działaczy i trenerów . Na działaczy sportowych i trenerów nakłada się kary za: a) niesportowe zachowanie się na zawodach - upomnienie, nagana, zawieszenie w czynnościach na okres 12. miesięcy, b) niesportowe zachowanie się na zawodach w stanie nietrzeźwym - zawieszenie w czynnościach na okres 1-2 lat, . c) nie usprawiedliwione niestawienie się na wezwanie władz związkowych, względnie jego organów - nagana, zawieszenie w czynnościach w okresie 6 miesięcy, d) inne przewinienia niegodne współuczestnika ruchu sportowego lub przynoszące szkodę dla sportu - zawieszenie w czynnościach w okresie od 6 miesięcy do całkowitego usunięcia z ruchu sportowego. 19.5.3 Kary za wykroczenia sekcji kręglarskiej a) Kary grzywny można nakładać za: - samowolne przełożenie meczu, - niestawienie się zespołu na mecz, - wystawienie zawodnika nie uprawnionego, - start zawodnika pod cudzym nazwiskiem, - niestawienie się zawodnika na zawody, - brak jednolitych strojów sportowych, - inne przekroczenia powodujące naruszenie zasad ruchu sportowego Wysokość kary na dany sezon ustala Zarząd PZK b) Ponadto można sekcję lub klub ukarać: - zamknięciem kręgielni dla zawodów lub przeniesienie zawodów na inną kręgielnię, - skreśleniem z rozgrywek w danym sezonie, - zawieszeniem w prawach członka. Odbyć się to może na podstawie uchwały Zarządu. Dla przywrócenia praw członka klub musi wystąpić z umotywowanym wnioskiem, - wykluczeniem ze Związku. 19.6 Ewidencja kar 19.6.1 Ewidencję kar dyscyplinarnych nałożonych na działaczy i zawodników oraz decyzje w sprawie zawieszenia kary lub warunkowego zwolnienia od odbycia kary prowadzi odpowiednia komórka instancji dyscyplinarnej. W przypadku przeniesienia się działacza względnie zawodnika na teren innego OZK, ewidencja kar dotycząca zainteresowanej osoby winna być przesłana do właściwego terenowo OZK. 9.6.2 Działaczom i zawodnikom, którzy w ciągu dwóch lat od odbycia kary dyscyplinarnej nie popełnili przewinienia, skreśla się karę z ewidencji i uważa za niebyłą (anulowanie kary następuje automatycznie). CZĘŚĆ 2 PRZEPISY W KRĘGLARSTWIE KLASYCZNYM 1. WPROWADZENIE Przepisy części 2 mają zastowanie w kręglarstwie klasycznym. niektóre ze względu na swoją ogólność lub lakoniczność zostały w tej części uzupełnione. 2. KRĘGIELNIA SPORTOWA 2.1 Uwagi ogólne Ogólne warunki stawiane kręgielniom sportowym zostały przedstawione w części 1 pkt.5. Ich wyposażenie musi odpowiadać przepisom Sekcji NBC/WNBA. Kręgielnia sportowa musi posiadać obowiązkowo następujące wyposażenie: - co najmniej 2 tory z automatycznymi urządzeniami do ustawiania kręgli, - minimum jedno na 2 tory urządzenie powrotne kul, - przepisowe kręgle (min. 10 na tor), - przepisowe kule (min. 3 na jeden lub 5 na 2 tory ze wspólnym hamownikiem), - sygnalizację świetlną wyników rzutu dla każdego toru, - sygnalizację świetlną rodzaju gry, - apteczkę. Oficjalne zawody międzynarodowe oraz Mistrzostwa Polski można rozgrywać na kręgielni wyposażonej w co najmniej 4 tory z totalizatorami i sygnalizatorami przekroczenia linii wyrzutu (fotokomórki). Pożądane są semi-totalizatory sygnalizujące prócz bieżącego również aktualny łączny wynik gry na wszystkich dotychczasowych torach. 2.2 Badania techniczne Kręgielnia sportowa podlega corocznemu badaniu przed nowym sezonem przez sędziów wyznaczonych przez Kolegium Sędziów OZK. Badaniu podlega ogólny stan wyposażenia a przede wszystkim tory i sprzęt. Podczas badania sprawdza się: - stan kul i kręgli, - montaż i działanie automatu (wysokość montażu, naciąg i długość linek, czas zadziałania), - działanie sygnalizacji przekroczenia linii wyrzutu, - działanie drukarek automatycznych, - stan innych elementów toru. Świadectwo Stanu Technicznego jest ważne 1 rok. W przypadku nowej lub modernizowanej kregielni kontrolowane są wszystkie parametry wyposażenia kręgielni i sporządzany jest szczegółowy protokół. Twardość nawierzchni torów, kul i kręgli mierzy się w stopniach "SHORE D" w temperaturze 20st.C za pomocą specjalnego przyrządu. Jako wartość przyjmuje się to wskazanie, które pojawi się w 3 sekundy po zadziałaniu sprężyny przyrządu (DIN 53505). Przy mierzeniu twardości kuli uzyskany wynik jest 1-2 Shore D wyższy od faktycznego. Przy mierzeniu twardości kręgla w części walcowatej wskazana wartość jest właściwa. W przypadku stwierdzenia usterek kontroler wydaje zalecenia pokontrolne. Po usunięciu wad na wniosek kontrolującego Główne Kolegium Sędziów wydaje "CERTYFIKAT". 3. TORY KRĘGLARSKIE 3.1 Podstawowe elementy Podstawowymi elementami toru kręglarskiego są: a) Pole gry złożone z: - rozbiegu dodatkowego, - rozbiegu właściwego, - deski nasadzenia...? b) Pole biegu kul złożone z: - bieżni, - band ograniczających lub, - rynien zerowych. c) Pole kręgli złożone z: - szachownicy (stanowiska kręgli), - zakończenia, - wybiegu kul, - maty końcowej, - wysokich band (ścian odbojowych). d) Urządzenie powrotne (powrotnik) złożone z: - wrzutnika kul, - toru powrotu kul, - hamownika (skrzyni na kule). e) Urządzenie do ustawiania kręgli złożone z: - automatu z podajnikiem, - urządzenia sygnalizującego, - pulpitu sterowniczego. f) Urządzenia dodatkowe(fotokomórki, totalizatory, zegary, drukarki). Całkowita długość toru wynosi 2785 cm (przy ustawianiu ręcznym 2850 cm). Szkic toru klasycznego z wymiarami na rys. 1. 3.2 Pole gry Pole gry jest to przednia część toru obejmująca rozbieg wraz z deską nasadzenia i rozbieg dodatkowy o wymiarach: - długość 6500+-20 mm, - szerokość 1700+-20 mm. Pole gry jest ograniczone z wszystkich stron białymi liniami ciągłymi o szerokości 50 mm z wyjątkiem przedniej, zwanej linią wyrzutu, która jest przerwana na szerokości deski nasadzenia i przylega do bieżni toru. Linie te należą do pola gry. Pole gry pokazano na rys. 2. Powierzchnia pola gry musi być pozioma, równa i stabilna i nie może być śliska. Nie może wystąpić niebezpieczeństwo uszkodzenia ciała wskutek nierówności lub chropowatości powierzchni. Rozbieg może być pokryty wykładziną gumową ryflowaną, tworzywem sztucznym lub wykładziną drewnianą, uniemożliwiającą poślizg. Nawierzchnia rozbiegu musi być równa z poziomem bieżni toru. Rozbieg dodatkowy jest częścią pola gry o długości 1000 mm od końca deski nasadzenia do linii początkowej i stanowi jednolitą całość z rozbiegiem właściwym. Deska nasadzenia jest częścią pola gry i znajduje się w środku rozbiegu, tak aby osie kręgli 1, 5 i 9 oraz oś symetrii deski, znajdowały się w osi symetrii toru. Wymiary deski nasadzenia: - długość 5500+-20 mm - szerokośc 350+-5 mm. Dopuszcza się 3 możliwości konstrukcji deski nasadzenia: a) z 7 klocków twardego drzewa (buk, dąb, grab itp.) o wymiarach 50 x 70 mm klejonych w formie parkietu na tzw. "obce pióro" i ściągniętych poprzecznymi min. 7 śrubami. Na górnej płaszczyźnie deski powinna być przykręcona i przyklejona 5 mm gruba płyta pilśniowa twarda , na której należy przykleić dobre gatunkowo linoleum o grubości min. 4 mm. Deska nasadzenia może być zamontowana na stałe lub na śrubach regulacyjnych w sposób uniemożliwiający sprężynowanie. Barwa jej powierzchni musi się wyraźnie odróżniać od reszty pola gry i powinna być zbliżona do brązowej lub czerwobrązowej. Koniec deski nasadzenia musi być o 1 -3 mm wyżej usytuowany niż płaszczyzna bieżni toru. Twardość powierzchni deski nasadzenia w temperaturze +20st.C musi wynosić 40+- Shore D. Przestrzeń hali nad rozbiegiem winna mieć wysokość co najmniej 2,3 m. 3.3 Pole biegu kul Bieżnia to część toru między linią wyrzutu a polem kręgli (szachownicą). Bieżnia musi być pozioma , równa i gładka. Dopuszczalne są następujące rodzaje nawierzchni bieżni: a) Nawierzchnia z asfaltu (wyłączona z zawodów międzynarodowych i centralnych). Warstwa asfaltu położona bezpośrednio na podbudowę lub podkład toru musi mieć co najmniej 40 mm grubości. b) Nawierzchnia z tworzywa sztucznego: Warstwa tworzywa wylewana jest na specjalną międzywarstwę położoną na podbudowie lub podkładzie toru, której zadaniem jest wytłumienie uderzeń i zrównoważenie zmian spowodowanych rozszerzalnością cieplną. Nawierzchnia w temperaturze +20stC musi mieć twardość 80+-10 Shore D. Wymiary bieżni w obu przypadkach są następujące: - długość 19500+-50 mm, - szerokość 1340+-10 mm przy rynnach zerowych (rys. 2), 1500+-10 mm przy bandach ograniczajacych ze stożkowym rozszerzeniem o długości 1200 mm przed polem kręgli (rys. 2a). c) Nawierzchnia segmentowa: Płyty z tworzywa sztucznego montowane są na specjalnej podbudowie. Łączenie płyt (styki) muszą być tak wykonane, aby nie zakłócały biegu kuli oraz nie opóźniały ruchu kręgli. Nawierzchnia w temperaturze +20st.C musi mieć twardość 90+-5 Shore D. Rynny zerowe lub bandy ograniczające muszą przylegać do bieżni i zapobiegać wypadnięciu z toru źle wyrzuconej kuli. Rynny zerowe mają głębokość min. 30 mm i kończą się łagodnym wznosem przy końcu bieżni; ich szerokość stanowi uzupełnienie do 1700 mm. Bandy ograniczające o wysokości 100 -150 mm nad poziomem bieżni muszą być stabilne. Wskazane jest zamontowanie na wysokości 80 mm urządzenia sygnalizującego uderzenie kuli w bandę. Bieżnia toru musi być systematycznie czyszczona i starannie konserwowana. 3.4 Pole kręgli 3.4.1 Szachownica Szachownicą nazywamy przestrzeń toru na której ustawione są kręgle. Kręgle nr 1, 5 i 9 muszą być ustawione na jednej linii z osią toru. Szachownicę można wykonać następująco: - jako trwałą ramę, do której przymocowane są gniazda dla kręgli; w tym przypadku nawierzchnia szachownicy wykonana jest z tego samego materiału co bieżnia (asfalt, tworzywa sztuczne) i stanowi z nią jedność, - jako jedną wymienialną płytę drewnianą pokrytą powłoką z tworzywa sztucznego, w której zatopione są gniazda kręgli; jej poziom musi być 1 - 3 mm niższy niż bieżnia toru. Powierzchnia szachownicy musi być pozioma, równa i gładka a górna powierzchnia gniazd musi mieć z nia ten sam poziom. Gniazdo kręgla musi miec wgłębienie na kulkę kręgla, które umożliwia kręglowi dokładne ustawienie i ograniczenie jego przemieszczanie najwyżej do 2 mm. Gniazdo ma średnicę 65 -70 mm...? Szachownica ma postać kwadratu o przekątnych długości 1000+-2 mm, z którą jedna leży w osi symetrii toru (długość przekątnej mierzona jest między środkami gniazd). Odległość skrajnych kręgli (nr 4 i 6) od ścian odbojowych wynosi 350+-5 mm. Część toru między końcowym wierzchołkiem szachownicy (środkiem gniazda nr 9) a wybiegiem kul długości 250 mm to zakończenie (rys. 3). 3.4.2 Wybieg Wybieg kul ma celu odprowadzenie kul do podajnika. Jego długość wynosi 600 mm a szerokość równa jest szerokości toru. Powierzchnia wybiegu musi znajdowac się co najmniej o 80 mm niżej niż bieżnia i musi się obniżać zapewniając swobodne toczenie się kul w kierunku podajnika. Podłoga i ściany boczne wybiegu muszą być wyłożone wykładziną ochronną. 3.4.3 Mata końcowa Mata końcowa ma na celu zredukowanie impetu biegnącej kuli i uderzonych nią kręgli i zapobiega ich powrotowi. Powinna być zawieszona lekko pochyło górną krawędzią bliżej szachownicy. Minimalna odległość maty od końca szachownicy musi być większa od kręgla nr 5 a od ściany tylnej około 20 cm. 3.4.4 Ściany odbojowe Ściany odbojowe (wysokie bandy) ograniczają z boków pole kręgli. Muszą być wykonane z twardego drewna lub tworzywa sztucznego o grubości zapewniającej im wysoką stabilność wyłożonego wykładziną ochronną (np. płytą z pełnej gładkiej gumy) nie grubszą niz 5 mm do wysokości co najmniej 500 mm. Minimalna wysokość ścian wynosi 950 mm. Kręgle nie powinny odbijać się od ścian zbyt mocno. 3.5 Urządzenie powrotne (powrotnik) Urządzenie składa się z 3 części: - wrzutnika służącego do nadania kuli odpowiedniej prędkości biegu o wysokości i konstrukcji uzależnionej od podnośnika kul, - toru powrotu wykonanego z drewna lub metalu, po którym kula musi poruszać się szybko i możliwie cicho, w sposób gwarantujący niewypadanie na bieżnie, - hamownika wykonanego przez podniesienie poziomu toru lub wykorzystującego do hamowania pędu kuli siłę odśrodkową (zwrotnica). Wykonany on musi być w ten sposób aby uniemożliwić cofanie kul na tor powrotu. Hamownik musi kończyć się na linii, na której kończy się deska nasadzenia i być łatwo dostępny dla zawodników. Urządzenie powrotu kul nie może powodować niszczenia kul. Należy je montować na przejściu między torami lub obok skrajnych torów. 3.6 Urządzenie do ustawiania kręgli Do ustawiania kręgli są stosowane automaty z wyświetlaczem wyników zwanym totalizatorem lub bez totalizatorów. Zastosowane automaty mogą być sznurowe lub bezsznurowe (rzadko stosowane w kręglarstwie klasycznym). W przypadku zainstalowania automatów, kręgielnia musi posiadać przed szachownicą z kręglami ścianę osłonową z odpowiednimi otworami. Wysokość otworu winna wynosić 600 mm licząc od powierzchni toru, a odległość ściany do kręgla nr 1 - 1200 mm. Odległość stabilizatorów od nawierzchni torów wynosi 750+-20 mm. Czas zadziałania automatu od momentu uderzenia kuli w kręgle (czas leżenia kręgli) wynosi 4 sek.. Długość sznurów (fi 4 - 6 mm) winna być taka, aby każdy kręgiel (w tym kręgiel nr 1 również) dotknął główką każdego punktu maty końcowej. Opór sznura (naciąg) musi być w granicach 40 - 60 g (<0,59N). Automat musi być zdolny do ciągłego funkcjonowania bez zakłóceń przy współpracy z podajnikiem kul (podnośnikiem). Pulpit sterowniczy musi umożliwić co najmniej wybór gry do pełnych lub do zbieranych. Urządzenie sygnalizacyjne musi wyświetlać przewrócone kręgle. 3.7 Urządzenia dodatkowe 3.7.1 Urządzenie sygnalizujące przekroczenie Urządzenie to (fotokomórka) montowane jest na linii wyrzutu. Nie może sygnalizować przelotu kuli. Musi sygnalizować przekroczenie linii przy wyrzucie kuli oraz bez wyrzucania kuli. Dopuszcalna tolerancja przekroczenia wynosi od +0 do +3 mm. Jeżeli fotokomórka sprzężona jest z wyświetlaczem wyników, totalizatorem lub automatyczną drukarką, musi tak działać, aby wyniki były wykazane i zapisane zgodnie z regulaminem sportowym. 3.7.2 Totalizator Totalizator musi współpracować z automatem kręglarskim i ewentualnie z innymi urządzeniami jak sygnalizator przekroczenia linii lub uderzenia kuli o bandę, drukarka, zegar. Musi posiadać co najmniej takie funkcje: - wyświetlanie wyniku każdego rzutu na danym torze, - wyświetlanie wyniku łącznego na danym torze, - wyświetlanie liczby rzutów na danym torze, - korygowanie wyników. Semi-totalizator umożliwia wyświetlanie aktualnego wyniku zawodnika po wszystkich wykonanych dotychczas rzutach od początku gry. Totalizator musi tak działać, aby wszystkie wyniki były obliczone i wyświetlone zgodnie z regulaminem sportowym (przekroczenia, ostrzeżenia, rzuty na bandę itp.). 3.7.3 Drukarka automatyczna Drukarka automatyczna notuje i opisuje wynik każdego rzutu. Musi umożliwić skontrolowanie i skorygowanie. Możliwość skontrolowania jest wtedy, gdy po każdym rzucie liczba przewróconych kręgli w widoczny dla sędziego sposób zostanie wydrukowana. Drukarka musi tak działać, aby wyniki notowane były zgodnie z regulaminem sportowym. 3.7.4 Zegar Zegar musi być dobrze widoczny dla zawodników i sędziów. W razie potrzeby musi mieć możliwość wyłączenia i ponownego włączenia. Zegar może współpracować z automatem kręglarskim i mieć możliwość jego zatrzymania po upływie regulaminowego czasu gry. 4. SPRZĘT KRĘGLARSKI 4.1 Kule Kule muszą być pełne i wykonane z jednorodnej masy z tworzywa sztucznego. Ich powierzchnia musi być gładka (bez zadrapań i uszkodzeń). Kule powinny być czyszczone, konserwowane i polerowane. Parametry kul są następujące: - kule dla dzieci i młodzików: średnica 150+-0,5 mm, waga 2350 - 2400 g. - kule dla pozostałych kategorii: srednica 160+-0,5 mm, waga 2818 - 2871 g. Twardość kul na powierzchni w temperaturze +20st.C wynosi 70 - 80 Shore D. 4.2 Kręgle Kręgle muszą być wykonane z jednorodnej masy z tworzywa sztucznego według formy geometrycznej określonej przez WNBA. Podstawowe parametry kręgli sa następujące: - średnica - 100+-1/-2 mm na wysokości 80 mm, - wysokość - kręgiel normalny 400+-1,5 mm, kręgiel nr 5 (król) 430+-1,5 mm, - waga - kręgiel normalny 1750+-30 g, kręgiel nr 5 (król) 1780+-30 g. - punkt ciężkości - 160+- 3 mm nad szachownicą, - twardość powierzchni - 45 -55 Shore D przy temp. +20st.C W dolnej części kręgiel ma wmontowaną kulkę centrującą ze stali fi 19 mm wypychaną przez sprężynę lub gumę z siłą 1865 - 2000 g.. Oznacza to, że kręgiel przy obciążeniu mniejszym od 2 kg nie powinien stać na płaskiej powierzchni. 4.3 Numeracja kręgli Kręgle na szachownicy ustawione są według numerów 1 do 9 jak na rys. 3 5. STRÓJ SPORTOWY Strój sportowy został określony w Części I pkt. 6. W kręglarstwie klasycznym w stroju sportowym obowiązują krótkie spodnie (spodenki sportowe). W zespole obowiązuje strój jednolity. W uzasadnionych zdrowotnie przypadkach połączenie jednobarwnych długich i krótkich spodni może być uznane za jednolitość stroju. Na strju reprezentacyjnym dopuszczalna jest reklama o wymiarze 200 cm2. Na stroju klubowym rozmiar reklamy jest dowolny. 6. ZASADY GRY 6.1. Skład drużyn 6.1.1 W zawodach mistrzowskich dowolnego szczebla lub rozgrywkach pucharowych drużyny mogą występować w składach 4 lub 6 osobowych zgodnie z regulaminem tych zawodów. W zależności od wieku zawodników skład drużyny jest następujący: - 4 osoby w kategorii: - dziewczynek i chłopców, - młodziczek i młodzików, - 4 lub 6 osób w kategorii: - juniorek i juniorów młodszych, - juniorek i juniorów, - seniorek i seniorów, - seniorek A i seniorów A. 6.1.2 W drużynie 4 osobowej można wymienić 1 zawodnika, a w 6 osobowej 2 zawodników. W drużynie klubowej mogą występować zawodnicy wypożyczeni, jednak ich liczba podczas jednego meczu lub turnieju nie może przekraczać połowy składu. W drużynie 4 osobowej dopuszcalny jest start 1 obcokrajowca, a w drużynie 6 osobowej 2 obcokrajowców. 6.1.3 W spotkaniach towarzyskich skład liczebny drużyny może być dowolnie ustalony przez spotykające się strony. 6.2 Liczba rzutów 6.2.1 Gra zwykła W jednym starcie wykonuje się następujące liczby rzutów: a) Start pojedyńczy: - dziewczynki, chłopcy 1 x 60, - młodziczki, młodzicy 1 x 100, - juniorki mł., juniorzy mł. 1 x 100, - juniorki, seniorki 1 x 100, - juniorzy, seniorzy 1 x 200, - seniorki A, seniorzy A 1 x 100. b) Drużyna: - dziewczynki, chłopcy 4 x 60, - młodziczki, młodzicy 4 x 100, - juniorki mł, juniorzy mł. 4 x 100 lub 6 x 100, - juniorki, seniorki 4 x 100 lub 6 x 100, - juniorzy, seniorzy 4 x 200 lub 6 x 200, - seniorki A, seniorzy A 4 x 100 lub 6 x 100. W kategorii seniorek i seniorów dopuszczalny jest dwukrotny start w ciągu 1 dnia (2 x 100, 2 x 200). 6.2.2 Gra pucharowa Jest to gra "jeden przeciw drugiemu" polegająca na bezpośredniej rywalizacji 2 zawodniczek lub zawodników na sąsiednich torach. W jednej grze wykonuje się 40 rzutów. Przy tym rodzaju gry maksymalna liczba rzutów w ciągu 1 dnia jest następująca: - juniorki mł., juniorzy mł. 120, a przy dużej przerwie 200, - juniorki, seniorki 200, - juniorzy, seniorzy 240, seniorki A, seniorzy A 200. 6.3 Sposób gry 6.3.1 W kręglarstwie klasycznym istnieją 3 sposoby gry: a) Gra do pełnych - polegająca na wykonywaniu rzutów do wszystkich 9 kręgli (po każdym rzucie wszystkie przewrócone kręgle są ponownie ustawione). b) Gra do zbieranych - polegająca na wykonaniu pierwszego rzutu do wszystkich 9 kręgli a następnych rzutów do kręgli pozostałych po zebraniu kręgli przewróconych. Pełny zestaw kręgli zostaje ustawiony po przewróceniu wszystkich kręgli. Przy grze kulą fi 150 mm po co najwyżej 5 rzutach ustawia się ponownie wszystkie kręgle (bez względu na to, ile pozostało nie przewróconych). c) Gra kombinowana - polegająca na wykonaniu w jednej serii pierwszej połowy rzutów do pełnych a drugiej połowy do zbieranych (np.25P + 25Z). 6.3.2 Generalną zasadą przyjętą w zawodach mistrzowskich i turniejach jest stosowanie gry kombinowanej. Wyjątkowo w kategorii dzieci gra się tylko do pełnych. W grach pucharowych stosuje się odmienny podział rzutów do pełnych i do zbieranych: 15 do pełnych + 25 do zbieranych. W wyjątkowych i uzasadnionych przypadkach Zarząd PZK może odstąpić od powyższych zasad. 6.4 Zasady wykonywania rzytów 6.4.1 Kulę wolno wyrzucić tylko jedną ręką. Wyjątek stanowią inwalidzi nie wykonujący rozbiegu, którzy mogą wyrzucać kulę oburącz z miejsca. 6.4.2 Wyrzut kuli może nastąpić tylko z deski nasadzenia. 6.4.3 Podczas gry zawodnikowi nie wolno opuszczać pola gry pod żadnym pozorem bez zgody sędziego. Biała linia ograniczająca pole gry może być nadepnięta lecz nie może być przekroczona w żadnym kierunku. Wyjątek stanowi przekroczenie w celu pobrania kuli ze zbyt oddalonego hamownika. Jeżeli na linii wyrzutu jest zainstalowana fotokomórka, wówczas jej przekroczenie jest sygnalizowane automatycznie. Jej wskazania mogą być zakwestionowane gdy istnieje możliwość udowodnienia wadliwości działania. 6.4.4 Rzut trwa od momentu rozpoczęcia przez zawodnika rozbiegu do momentu uderzenia kuli w kręgle. 6.4.5 Gdy po przyjęciu postawy zasadniczej lub w trakcie wykonywania rozbiegu kula wypadnie zawodnikowi z ręki i opuści całym obwodem pole gry, uważa się, że rzut został wykonany, a jego efekt musi być zanotowany. Jezeli zawodnik zdąży chwycić kulę przed opuszczeniem przez nią pola gry, uważa się że rzut nie został wykonany. 6.4.6 Ślizganie się i szuranie nogami podczas rzutu jest niedozwolone. 6.4.7 Niedozwolone jest również: - dotykanie rękoma i kolanami podłogi, - opieranie się o ścianę lub tor powrotu kul. - wyjątek stanowi upadek. 6.4.8 Zawodnikowi nie wolno czekać na upatrzoną kulę. 6.4.9 Zawodnikowi nie wolno wykonywać na powierzchni pola gry żadnych znaków. Dopuszczalne jest zaznaczenie pozycji z lewej lub prawej strony deski nasadzenia za pomocą małych znaków (np. plastra). Znaki te muszą być natychmiast po grze usunięte bez pozostawienia śladów. 6.4.10 Używanie środków pomocniczych do rąk (poza wodą), obuwia lub nawierzchni pola gry, takich jak: talk, puder, spray itp jest niedozwolone. 6.4.11 Przy ustawianiu ręcznym nie wolno zawodnikowi wykonywać rzutów w sposób zagrażający bezpieczeństwu ustawiaczy. 6.4.12 Przy ustawianiu automatycznym rzut można wykonać dopiero wtedy, gdy automat ustawi wszystkie kręgle prawidłowo i zasygnalizuje gotowość toru do gry, w przeciwnym razie rzut jest nieważny i musi być powtórzony. Przy rozmyślnym lub świadomym wykonaniu takiego rzutu zawodnik otrzymuje ostrzeżenie. 6.4.13 Zabronione są: - głośne dyskusje z sędzią, - przeszkadzanie w grze innym, - nieuznawanie decyzji sędziego, - głośne rozmawianie z trenerem lub widzami, - inne niesportowe zachowanie się. 6.4.14 Wyjście z pola gry dopuszczalne jest jedynie za zgodą sędziego zawodów. 6.5 Powtórzenie rzutu 6.5.1 Rzut można powtórzyć tylko w następujących przypadkach: a) gdy na bieżnię toru lub pole gry wypadnie kula z toru powrotu kul podczas wykonywania przez zawodnika rozbiegu, b) gdy na bieżnię toru wypadnie powracająca kula i uderzy w kulę wyrzuconą przez zawodnika, c) gdy przewróci się kręgiel zanim prawidłowo wyrzucona kula uderzy w kręgiel, d) gdy na tor lub przejście wejdzie ustawiacz lub inna osoba podczas wykonywania przez zawodnika rozbiegu, e) gdy zgaśnie światło podczas wykonywania rzutu, f) gdy w trakcie rzutu ulegnie awarii automat, g) gdy automat nie był gotowy do wznowienia gry, h) gdy z innej niezależnej od zawodnika i sędziego przyczyny rzut nie mógł być prawidłowo wykonany lub prawidłowo oceniony. 6.5.2 Rzut przelotowy (tj. taki rzut do pełnej 9 przy którym kula przetoczy się pomiędzy kręglami 1 i 2 lub 1 i 3 nie przewracając żadnego z nich) przy grze kulą fi 150 mm musi być powtórzony. Przy kuli fi 160 mm nie może być powtórzony i jest liczony jako ważny. 6.5.3 Nie powtarza się rzutu, gdy kula powracająca wypadnie na tor po wykonaniu przez zawodnika rzutu i nie zmieni kierunku biegu kuli wyrzuconej. 6.6. Czas gry 6.6.1 Czas wykonywania rzutów Obowiązuje następujący limit czasu wykonywania rzutów na torze: - dla serii 50 rzutów 20 min. - dla serii 40 rzutów 17 min. - dla serii 30 rzutów 15 min. Każdy rzut po limicie czasowym ma wartość zerową. Do czasu gry nie zalicza się czasu trwania przerw technicznych. 6.6.2 Czas treningowy Podczas zawodów mistrzowskich przed każdym startem przysługuje zawodniczkom i zawodnikom 5 min. na wykonanie rzutow próbnych na początkowym torze. Po tym czasie następuje prezentacja. Jeżeli podczas rzutów próbnych zdarzy się kontuzja grającemu, może być zastąpiony przez innego zawodnika przy czym nie jest to uznawane za zmianę zawodnika. Oficjalne wejście do gry zaczyna się dopiero od momentu prezentacji. Gra rozpoczyna się na polecenie sędziego (np. przez właczenie zegara). Czas treningowy przysługuje tylko raz w danym starcie. Zawodnik zmieniający (rezerwowy) nie ma czasu treningowego. 6.7 Przerwa w grze 6.7.1 Gra odbywać się musi bez długotrwałych przerw. Dopuszcza się jedynia przerwy niezbędne na zmianę torów lub przerwy techniczne. 6.7.2 Przerwa techniczna jest to przerwa w grze spowodowana przyczynami niezależnymi od zawodnika np. awaria automatu, wyłączenie prądu, kontuzja itp.. 6.7.3 Jeżeli ze względów technicznych zawodnik musi przerwać grę na czas dłuższy niż 15 min., wówczas przed wznowieniem gry ma prawo wykonać 5 rzutów kulą bez kręgli. Jeżeli jest to możliwe zawodnicy na pozostałych torach kontynuują grę, a następnie czekają na zakończenie gry przez zawodnika pauzującego. Przysługujące im po przerwie 5 rzutów wykonują równocześnie z ostatnimi 5 rzutami zawodnika, który miał przerwę techniczną w grze. 6.7.4 W przypadku kontuzji zawodnika przerwa w grze może trwać najwyżej 10 min.. Przed upływem tego czasu grę musi podjąć zawodnik kontuzjowany lub rezerwowy. 6.7.5 Przerwanie meczu ze względów technicznych (np. brak prądu, awaria) powoduje jego dokończenie w innym terminie od momentu przerwania. 6.8 Wymiana zawodnika 6.8.1 Dopuszczalna jest wymiana 1 zawodnika w drużynie 4-osobowej lub 2 zawodników w drużynie 6-osobowej. Dalsze wymiany bez względu na okoliczności są niemożliwe. Zawodnik wymieniany nie może wrócić do gry. 6.8.2 Zawodnik rezerwowy musi podjąć grę natychmiast po zgłoszeniu wymiany sędziemu, a wynik końcowy zalicza się drużynie. W sprawozdaniu należy wyniki uzyskane przez tych zawodników wykazać oddzielnie. 6.8.3 Wymiana zawodnika kontuzjowanego może trwać maksymalnie 10 min.. Zegar zostaję na ten czas zatrzymany. Przy dalszych kontuzjach zegara się nie zatrzymuje (czas przerwy nie jest odliczany od czasu gry). 7. PUNKTACJA I KLASYFIKACJA 7.1 Ocena rzutu 7.1.1 Ocena rzutu wyrażona jest w liczbie prawidłowo przewróconych kręgli. 7.1.2 Przy ustawianiu automatycznym rzuty ocenia się na podstawie wskazań szachownicy świetlnej. W przypadku błędnego działania automatu, sędzia koryguje jego pracę i wskazania. 7.1.3 Do punktacji zalicza się również kręgle, które po uderzeniu kuli wyskoczyły wyraźnie z gniazda i nie przewróciły się. W takim przypadku należy wstrzymać działanie automatu. Dopiero po stwierdzeniu przez sędziego stanu faktycznego kręgla mogą zostać ponownie ustawione (przy ustawianiu ręcznym sytuację tę sygnalizuje ustawiacz przez podniesienie ręki). 7.1.4 Do punktacji nie zalicza się kręgli, które przewróciły się po 4 sek. od momentu uderzenia kuli w kręgle (po zadziałaniu automatu). 7.1.5 Do punktacji nie zalicza się kręgli, które zostały przewrócone przez kulę powracającą z wybiegu kul. 7.1.6 Do punktacji nie zalicza się kręgli, które przewróciły się ze względu na wady techniczne kręgielni powstałe w czasie zawodów. 7.1.7 Przy automacie bezsznurowym kręgle przewrócone przez części składowe automatu nie są zaliczane. 7.2 Ostrzeżenia 7.2.1 Za grę niezgodną z przepisami Kręglarskiego Regulaminu Sportowego zawodnik musi otrzymać ostrzeżenie. Ostrzeżenie są osobiste i nie mogą być przenoszone na inne osoby (np. na zawodnika rezerwowego) i na inne starty. 7.2.2 Ostrzeżenie musi być udzielone zawodnikowi przez sędziego natychmiast po zaistniałym wykroczeniu z wyjaśnieniem jakiego wykroczenia dotyczy. 7.2.3 Pierwsze ostrzeżenie sygnalizowane jest przez sędziego podniesieniem ponad głowę żółtej kartki i jest ważne dla wszystkich następnych wykroczeń i pozostałych torów. Ostrzeżenie to nie wpływa na zanotowanie rezultatu rzutu. 7.2.4 Każde następne ostrzeżenie jest sygnalizowane w ten sam sposób za pomocą żółto-czerwonej kartki i powoduje zaliczenie oddanego wcześniej lub następnego rzutu, bez względu na efekt, jako rzutu zerowego. Przy rażąco niesportowym zachowaniu lub przy powtarzających się wykroczeniach przeciw regułom sportowym sędzia może zawodnika wykluczyć z gry. Wykluczenie syganalizowane jest pokazaniem czerwonej kartki, a rzut z tym związany jest rzutem zerowym. Wykluczonego zawodnika może zastąpić rezerwowy, jeżeli nie został wykorzystany limit zmian. 7.2.5 Kartki do udzielania ostrzeżeń winny mieć wymiar 87 x 125 mm. 7.3 Rzuty zerowe 7.3.1 Rzut wykonany niezgodnie z przepisami przez zawodnika posiadającego ostrzeżenie jest rzutem zerowym (mającym wartość zerową). 7.3.2 Jeżeli zawodnik mający ostrzeżenie przekroczy przepisy po zakończeniu rzutu, wtedy następny rzut uważa się za zerowy. Jeżeli nie ma już następnego rzutu, wtedy poprzedni rzut uważa się za zerowy. 7.3.3 Kręgli przewróconych w wyniku rzutu zerowego nie zalicza się do punktacji, a ich liczbę po zanotowaniu przekreśla się literą X. Wynik powinien być natychmiast skorygowany na totalizatorze. 7.3.4 W grze do zbieranych kręgli przewróconych w wyniku rzutu zerowego ponownie nie ustawia się, a ich liczbę po zanotowaniu przekreśla się literą X. 7.3.5 Za następujące wykroczenia, po uprzednio otrzymanym ostrzeżeniu rzuty muszą być ocenione jako zerowe: a) przekroczenie linii ograniczajacej pole gry (wyłączając przekroczenie w celu pobrania kuli ze zbyt oddalonego hamownika), b) nasadzenie kuli poza deską nasadzenia, c) doknięcie rękoma lub kolanami podłogi (z wyjątkiem upadku), d) oparcie się o ścianę lub urządzenie powrotu kuli po wyrzuceniu kuli, e) czekanie na powrót upatrzonej kuli, f) ślizganie się i szuranie nogami, g) wykonywanie na polu gry niedozwolonych znaków, h) używanie do rąk, butów lub na rozbiegu środków pomocniczych jak: kleje, talk itp., i) przy świadomym rzucie, gdy automat nie był gotowy do wznowienia gry, j) niesportowe zachowanie. Niesportowym zachowaniem jest: - nieuznanie decyzji sędziego lub dyskusja z nim, - niepodjęcie lub niewznowienie gry na wezwanie sędziego, - przeszkadzanie w grze innym, - głośne rozmawianie z trenerem, - dyskusja z publicznością, - znieważanie sędziów, działaczy lub publiczności, - inne podobne zachowania. 7.4 Rzuty nieprawidłowe 7.4.1 Rzut, w wyniku którego kula: - nie trafi w pojedynczy kręgiel lub grupę kręgli, - odbije się od bandy, - opuści bieżnię toru, - zatrzyma się na bieżni toru, jest rzutem nieprawidłowym. 7.4.2 Za rzut nieprawidłowy zalicza się 0 pkt. 7.4.3 Kręgle przewrócone w wyniku rzutu nieprawidłowego muszą być ponownie ustawione. 7.5 Klasyfikacja końcowa 7.5.1 W końcowej klasyfikacji o zajętym miejscu decyduje zawsze większa liczba kręgli zdobytych przez pojedynczych zawodników oraz przez pary lub drużyny. 7.5.2 Gdy suma kręgli jest równa o zajętym miejscu decyduje w kolejności: a) większa liczba kręgli w grze do zbieranych, b) mniejsza liczba rzutów nieprawidłowych. Gdy i te ostatnie wartości są równe, przyznaje się miejsca równorzędne. 7.5.3 Drużyny z równą liczbą zbitych kręgli klasyfikuje się w ten sam sposób uwzględniając najpierw liczbę w grze do zbieranych, a następnie liczbę rzutów nieprawidłowych wszystkich członków drużyny. Gdy i te wartości są równe przyznaje się remis w meczu lub miejsca równorzędne w turnieju. 7.6 Dyskwalifikacje 7.6.1 Dyskwalifikacja zawodnika winna nastąpić za poniższe wykroczenia: a) notoryczne zwracanie uwag sędziemu lub krytykowanie jego orzeczeń, b) niepodporządkowanie się decyzjom sędziego, c) obraza lub uderzenie sędziego, działacza lub zawodnika, d) przeszkadzanie w grze innym, e) gra niebezpieczna dla ustawiaczy, f) palenie tytoniu w stroju sportowym, g) przystąpienie do gry w stanie nietrzeźwym, h) innego rodzaju rażąco niesportowe zachowanie. Poza przypadkami w pkt. c, f, g w pozostałych sędzia zobowiązany jest przed dyskwalifikacją udzielić 2 ostrzeżeń. 7.6.2 Dyskwalifikacja trenera prowadzącego zawodnika na torze następuje po jednorazowym ostrzeżeniu w przypadku powtórnego wykroczenia jak: a) zbyt głośne rozmawianie z zawodnikiem, b) przeszkadzanie w grze innym, c) krytykowanie orzeczeń sędziego, d) innego rodzaju niesportowe zachowanie się. 7.6.3 Karze dyskwalifikacji podlega również zawodnik spożywający alkohol w czasie od momentu rozpoczęcia zawodów do ich zakończenia. 7.6.4 Dyskwalifikacja dotyczy odsunięcia od danych zawodów ale równiecześnie sprawa musi być przekazana do dalszego postępowania w odpowiedniej komisji OZK lub PZK. 8. PRZEBIEG ZAWODÓW 8.1 System startów 8.1.1 W zawodach sportowych stosować można 2 systemy startów: a) system łańcuchowy, b) system blokowy. 8.1.2 System łańcuchowypolega na tym, że każdy zawodnik rozpoczyna swój start od toru nr 1, a kończy na torze nr 2 (przy 100 rzutach) lub nr 4 (przy 200 rzutach). Przed pierwszym i po ostatnim zawodniku musi startować jeden (lub kilku) zawodnik "zerowy" - tzn. zawodnik startujący poza konkurencją. Zawodnik ten gra tak długo, jak długo gra zawodnik w konkurencji. 8.1.3 System blokowy polega na tym, że zawodnicy rozpoczynają start na wszystkich torach (2, 4, 6) jednocześnie. Zawodnicy skończywszy oddawanie rzutów przewidzianych dla danego toru przechodzą na następny tor zgodnie z pkt. 8.2.7. W meczach zawodnicy klubu gospodarza w pierwszej kolejce rozpoczynają start od torów o numeracji nieparzystej, w dalszych na przemian. 8.2 Sposoby rozgrywania zawodów. 8.2.1 Generalną zasadą jest, że 60 i 100 rzutów każdy zawodnik musi grać na 2 torach, a 200 rzutów na 4 torach. 8.2.2 Wszystkie sposoby rozgrywania zawodów muszą zapewniać równą szansę w zawodach dla wszystkich ich uczestników. 8.2.3 Przejściowo dopuszcza się start na 200 rzutów na 2 torach, jednak wyniki osiągane nie będą uznawane za rekordowe. Na 2 torach 200 rzutów gra się następująco: a) w systemie blokowym: - zawodnik nr 1 rozpoczyna start od toru nr 1, zawodnik nr 2 rozpoczyna start od toru nr 2. Po wykonaniu 100 rzutów (25P+25Z)x2, zawodnicy przechodzą: zawodnik nr 1 przechodzi powtórnie na tor nr 1, a zawodnik nr 2 na tor nr 2. Po oddaniu 3 pięćdziesiątki rzutów (razem 150) następuje ostatnia zmiana torów. Zawodnik nr 1 ostatnie 50 rzutów wykonuje na torze nr 2, a zawodnik nr 2 na torze nr 1. W konkurencji drużynowej następny zawodnik z danej drużyny rozpoczyna start na tym samym torze, na którym poprzedzający go kolega swój start zakończył. b) w systemie łańcuchowym: - zawodnik nr 1 rozpoczyna start od toru nr 1, na torze 2 startuje w tym czasie zawodnik "zerowy". Po każdych 50 rzutach następuje zmiana jak w systemie blokowym. Po 3 zmianie (po 150 rzutach) zawodnik "zerowy" schodzi z toru, a na tor nr 1 wchodzi zawodnik nr 2. Po następnych 50 rzutach zawodnik nr 1 kończy start, zawodnik nr 2 przechodzi na tor nr 2, a na tor nr 1 wchodzi zawodnik nr 3. Zawodnicy 2 i 3 zmieniają się między sobą torami tak długo, aż zawodnik nr 2 ukończy start w konkurencji, a na tor nr 1 wejdzie zawodnik nr 4 itd.. Z chwilą gdy ostatni zawodnik w konkurencji przejdzie pierwszy raz na tor nr 2 na tor nr 1 wchodzi zawodnik "zerowy". 8.2.4 Zawody można rozgrywać, w obydwu systemach, jako indywidualne, pary i mixty lub drużynowe. 8.2.5 Zawody indywidualne rozgrywać można 1 lub 2-krotnym startem. Przy starcie 2-krotnym o zajętym miejscu decyduje suma punktów. Finał z udziałem minimum 4 zawodników rozgrywa się w systemie blokowym. Finały rozgrywa się zawsze począwszy od najsłabszych do najlepszych po eliminacjach. Przed rozpoczęciem zawodów należy ustalić zasady przydziału torów w finale. 8.2.6 Zawody drużynowe rozgrywa się jako mecze lub turnieje. W meczach stosuje się system startu blokowy, w turniejach łańcuchowy lub blokowy. Zaleca się start jednorazowy. Start w zawodach drużynowych może być jednocześnie eliminacją do finału turnieju indywidualnego lub par. 8.2.7 Turnieje par rozgrywa się systemem blokowym. Zawodnicy par rozpoczynają start zawsze jednocześnie. Przy starcie na 200 rzutów na 4 torach, zawodnik nr 1 pary grać będzie kolejno tory: 1-2-4-3, zawodnik nr 2 pary: 2-1-3 4. Zawodnicy drugiej pary grają na torach: 3-4-2-1 oraz 4-3-1-2. Przy starcie na 200 rzutów na 6 torach zawodnicy drugiej pary grają kolejno na torach: 3-4-6-5 oraz 4-3-5-6, a zawodnicy trzeciej pary na torach: 5-6-2-1 oraz 6-5-1-2. 8.2.8 Jeżeli zawody przewidują punktację par lub drużyn i indywidualną, najpierw rozgrywa się konkurencję par lub drużyn jako eliminację do finału indywidualnego. 8.3 Uczestnicy zawodów. 8.3.1 W zawodach sportowych zakwalifikowanych do kalendarza imprez centralnych PZK uczestniczyć mogą tylko zawodnicy zarejestrowani w PZK. Zawodnicy nie zarejestrowani mogą uczestniczyć w zawodach sportowych okręgowych (jeżeli regulamin zawodów to dopuszcza) i rekreacyjnych. 8.3.2 Zawodnicy uczestniczący w zawodach sportowych wszystkich szczebli muszą bezwzględnie posiadać aktualną Kartę Zdrowia i Książeczkę Zawodnika (dla zawodów tego wymagających, pkt. 8.3.1), muszą podporządkować sie zaleceniom Komisji Sędziowskiej, organizatora i kierownika ekipy. Każdy uczestnik musi interesować sie przebiegiem zawodów, służyć pomocą i radą młodszym kolegom oraz zachować godność kręglarza - sportowca. 8.3.3 Zawodnik ma obowiązek na 20 min. przed startem, zgłosić się do Komisji Sędziowskiej w stroju sportowym. 8.3.4 Zawodnik przed startem ma obowiązek: a) ustawić się na linii wyrzutu twarzą do publiczności do prezentacji, b) wymienić powitanie z zawodnikami z sąsiednich torów (np. "Dobry Rzut"), c) rozpocząć grę po zezwoleniu sędziego. 8.3.5 Zawodnik podczas startu musi: a) nie opuszczać pola gry bez zgody sędziego, b) przestrzegać przepisy KRS, c) przechodzić ztoru na tor po uzyskaniu zgody sędziego. 8.3.6 Zawodnik po starcie ma obowiązek: a) ustawić się na linii wyrzutu w czasie ogłaszania wyniku, b) podziękować konkurentom za sportową walke, c) podziękować trenerowi za prowadzenie na torze, d) podpisać protokół (i ewentualnie zdać numer startowy). 8.3.7 Trener drużyny podczas zawodów ma prawo i obowiązek: a) obejrzeć rozbieg i sprzęt przed startem zawodnika za zgodą sędziego, b) prowadzić zawodnika podczas startu (w stroju sportowym), c) wejść na rozbieg celem wytarcia go lub usunięcia innej awarii technicznej za zgodą sędziego, d) wymienić zawodnika, po uprzednim zgłoszeniu tego sędziemu, e) mieć wgląd w protokół notowania wyników, f) przestrzegać przepisy KRS, g) opiekować się zawodnikami w czasie i po zawodach, h) zgłaszać Sędziemu Głównemu przez kierownika ekipy wszelkie nieprawidłowości w sędziowaniu w trakcie startu zawodnika, i) w czasie nieobecności kapitana lub kierownika ekipy przejąć jego obowiązki (pkt.8.3.8). 8.3.8 Kapitan drużyny względnie kierownik drużyny mają prawo i obowiązek: a) występować w imieniu drużyny, b) pełnić funkcję trenera gdy brak takiego w ekipie, c) przestrzegać przepisy KRS, d) dbać o całość spraw związanych z pobytem ekipy na zawodach, e) czuwać nad właściwym zachowaniem się i prowadzeniem sportowego trybu życia przez członków ekipy, f) przedstawić Komisji Sędziowskiej wymagane dokumenty, np. Karty Zdrowia, Książeczki Zawodnika, składy ekipy, dowód wpłaty wpisowego itp. 8.4 Informacja. 8.4.1 Obowiązkiem organizatora jest prowadzenie właściwej informacji przed, w trakcie i po zawodach. 8.4.2 Organizator lub prowadzący rozgrywki, po ich zakończeniu lub po zakończeniu każdej rundy rozgrywek, zobowiązany jest podać do wiadomości klubom i publikatorom rezultaty tych rozgrywek i aktualną tabelę. 8.4.3 Kapitanowie sportowi PZK odpowiedzialni są za prowadzenie tabel rozgrywek (wz. 15/PZK) i wywieszenie ich na tablicy ogłoszeń PZK i publikowanie ich w Biuletynie PZK. 8.4.4 Wiceprezesi sportowi klubów zobowiązani są prowadzić tabelę z wynikami poszczególnych drużyn klubu (wz. 16/PZK) i wywieszać je na widocznym miejscu w kręgielni. 8.4.5 Zarząd Związku i Zarządy OZK zobowiązane są do wydawania okresowych komunikatów z wynikami sportowymi i wiadomościami organizacyjnymi. 8.4.6 W trakcie zawodów należy informować o wyniku uzyskanym przez zawodnika na każdym torze i łącznie. Jeśli kręgielnia wyposażona jest w totalizatory wtedy na ostatnim torze wyświetla się po grze do pełnych aktualny łączny wynik. Można również wyświetlać wyniki narastająco. 8.5 Doping. Doping farmakologiczny jako szkodliwy dla zdrowia jest w kręglarstwie zabroniony. Stwierdzenie stosowania takiego dopingu powoduje dyskwalifikację zawodnika i sankcje wobec niego (cz. I pkt. 7). 8.6 Wnoszenie protestu. 8.6.1. Protest ma prawo wnieść kierownik drużyny lub kapitan. 8.6.2 Protest musi być umotywowany na piśmie i wręczony Sędziemu Głównemu: a) w sprawach gry, zaraz po zakończeniu przez zawodnika gry na danym torze, b) w innych sprawach, najpóźniej w ciągu 0,5 godz. po zakończeniu zawodów w danym dniu. 8.6.3 Wraz z protestem musi być wniesiona kaucja pieniężna w wysokości określonej w KIS na dany sezon. Kaucja przepada w przypadku odrzucenia protestu lub roztrzygnięcia go na niekorzyść wnoszącego. 9 DRUŻYNA W ROZGRYWKACH LIGOWYCH 9.1. Zasady udziału i skład. 9.1.1 Skład drużyny określa pkt. 6.1 oraz uchwały Zarządu PZK. 9.1.2 Drużyny startują przez cały sezon w podstawowym składzie 4 lub 6 zawodników. 9.1.3 Dopuszcza się dowolną liczbę startów w danej rundzie zawodnika rezerwowego. 9.1.4 Zawodnik składu podstawowego grupy wyższej (A) nie może startować w grupach niższych (B). 9.1.5 Nie dopuszcza się udziału w rozgrywkach o DMP 2 drużyn tego samego klubu w jednej grupie. 9.1.6 Nie wolno przekładać terminów meczów bez zgody Komisji Gier i Dyscypliny. 9.1.7 Mecze ligowe muszą odbyć się na kręgielniach gospodarzy zgodnie z KIS na dany sezon. W innych przypadkach musi być zgoda Komisji Gier i Dyscypliny. 9.1.8 W rozgrywkach ligowych gospodarz ponosi koszty napojów dla zawodników i sędziego. 9.2 Rozpoczęcie i przebieg zawodów. 9.2.1 System rozgrywek ligowych zatwierdza Zarząd PZK i umieszcza w KIS na dany sezon. Z zasady stosuje się system "każdy z każdym" w układzie mecz - rewanż. Rozgrywki mogą odbywać się w innym systemie ustalonym przez PZK. 9.2.2 Przed spotkaniem należy sędziemu podać skład drużyny i dokumenty zawodników. Drużyny na początku spotkania pozdrawiają się okrzykiem "Dobry Rzut", a na zakończenie zespółpokonany wznosi taki okrzyk na cześć zwycięscy. 9.2.3 Drużyna na czas rozpoczęcia meczu obowiązkowo musi posiadać pełny skład. W wyjątkowych i uzasadnionych przypadkach sędzia może rozpocząć mecz przy braku 1 zawodnika. 9.2.4 W przypadku spóźnienia się na mecz drużyny gości bez udokumentowania przyczyny, drużyna oczekująca może żądać walkoweru po upływie 1 godz. od wyznaczonej godziny rozpoczęcia meczu. 9.2.5 Walkower przyznaje Komisja Gier i Dyscypliny PZK na podstawie protokółu. 9.2.6 Przyznanie walkoweru drużynie gości, upoważnia ją do żadania zwrotu poniesionych kosztów. Walkower obłożony jest karą finansową na rzecz PZK. 9.2.7 Mecz uważa się za rozegrany jeżeli drużyna wystąpi w pełnym składzie. Brak jednego zawodnika powoduje przyznanie drużynie przeciwnej walkoweru. Zawodnicy, którzy stawili się na mecz mogą oddać swe rzuty do klasyfikacji indywidualnej w obecności sędziego. 9.2.8 Niemożliwość rozegrania meczu z przyczyn technicznych (brak prądu, poważna awaria automatów) powoduje powtórzenie meczu w innym terminie, a w przypadku przerwania, dokończenie od momentu przerwania. Jeżeli powyższe nastąpiło z przyczyn niezależnych od organizatora, o czym decuduje sędzia meczu, drużynie gości nie przysługuje zwrot poniesionych kosztów. 9.2.9. W trakcie zawodów dopuszcza się wymianę 1 zawodnika przy składzie 4 osobowym i 2 zawodników przy składzie 6 osobowym. Wymiana musi nastąpić natychmiast. Przy kontuzji zawodnika drużyna ma 10 min. czasu na zmianę zawodnika. 9.2.10 Drużynę obowiązuje jednolity strój. 9.2.11 Mecz na 100 rzutów na kręgielniach z liczbą torów powyżej 2, można rozgrywać na wszystkich torach, ale zawodników obowiązuje zasada startu na 100 rzutów na 2 torach (50+50). 9.2.12 Zawodnicy w meczu rozgrywanym jak w pkt. 9.2.13, którzy w pierwszym dniu rozpoczynali start na torach nieparzystych, w drugim dniu rozpoczynają od torów parzystych. 9.2.13 W systemie 2 startów w pierwszym dniu meczu gospodarz rozpoczyna zawsze start pierwszej pary od torów nieparzystych (1, 3), w drugim dniu od torów parzystych (2, 4). 9.3 Punktacja meczu i klasyfikacja. 9.3.1 Za rozegrany mecz drużyny otrzymują punkty meczowe zgodnie z regulaminem zawartym w KIS na dany sezon. 9.3.2 Notuje się także tzw. "małe punkty", tj. różnice kręgli na plus lub minus między zwycięzcą a pokonanym. O kolejności miejsc decydują punkty meczowe, a w przypadku ich równości, małe punkty czyli liczba uzyskanych "plusów" i "minusów". Gdy i ta liczba będzie równa o kolejności miejsc decyduje suma małych punktów uzyskanych w bezpośrednich spotkaniach drużyn mających równą liczbę punktów w tabeli. 9.3.3 Drużyna otrzymująca walkower otrzymuje punkty meczowe zgodnie z pkt. 9.3.1 oraz małe punkty przy starcie na: a) 4 x 60 rzutów 80 : 0 b) 4 x 100 rzutów 100 : 0 c) 6 x 100 rzutów 150 : 0 d) 4 x 200 rzutów 200 : 0 e) 6 x 200 rzutów 300 : 0. 9.3.4 Nazakończenie rozgrywek medale i dyplomy otrzymuje 5 (7) zawodników, którzy dla drużyny uzyskują największą liczbę punktów, a trener drużyny dyplom. 10. SĘDZIOWANIE 10.1 Funkcje sędziowskie. 10.1.1 Sędzia kręglarski ma prawo nosić strój i odznakę sędziowską i pełnić wszystkie funkcje w komisji sędziowskiej zgodnie z uprawnieniami dla posiadanej przez niego klasy. 10.1.2 Sedzia klasy III ma prawo pełnić następujące funkcje: a) sędziego sekretarza na meczach i turniejach krajowych, b) sędziego informatora na zawodach krajowych, c) sędziego w sekretariacie zawodów, d) sędziego głównego na meczach ligowych. 10.1.3 Sędzia klasy II ma prawo pełnić funkcje: a) przewidziane dla sędziego klasy III, b) sędziego sekretarza i informatora na zawodach międzynarodowych, c) sędziego głównego na meczach i turniejach o drużynowe mistrzostwa Polski, d) sędziego głównego mistrzostw lokalnych, e) kierownika sekretariatu wszystkich zawodów. 10.1.4 Sędzia klasy I ma prawo pełnić wszystkie funkcje: a) przewidziane dla sędziego klasy II, b) z-cy sędziego głównego zawodów ogólnopolskich i międzynarodowych, c) sędziego głównego ogólnopolskich zawodów młodzieżowych i rekreacyjnych. 10.1.5 Sędzia klasy państwowej uprawniony jest do pełnienia wszelkich funkcji sędziowskich na zawodach organizowanych w kraju. 10.1.6 Sędzia klasy międzynarodowej uprawniony jest do pełnienia wszystkich funkcji sędziowskich na zawodach w kraju i za granicą. 10.2 Komisja sędziowska zawodów. 10.2.1 W skład Komisji Sędziowskiej zawodów wchodzą: a) Sędzia Główny - powołany na imprezy ogólnopolskie przez Główne Kolegium Sędziów, a na imprezy okręgowe przez Okręgowe Kolegium Sędziów, b) z-cy Sędziego Głównego - powołani j/w, c) kierownik sekretariatu - powołany j/w, d) sędzia informator - typowany na imprezy centralne przez OZK i powołany j/w, e) sędziowie sekretarze - typowani na imprezy centralne przez OZK i powołani j/w. Sędziów sekretarzy powołuje się w liczbie uzależnionej od czasu trwania zawodów i liczby torów. Zawsze liczba sekretarzy musi być o 1 większa od liczby torów. W uzasadnionych przypadkach funkcje sekretarzy mogą pełnić zawodnicy pod nadzorem sędziego. 10.2.2 W przypadku mniejszych zawodów można zrezygnować z z-ców Sędziego Głównego i informatora, a w przypadku zamontowania drukarek również z sekretarzy. Z-cy Sędziego Głównego mogą być powołani do każdej z rozgrywanych konkurencji. 10.3 Prawa obowiązki sędziów na zawodach. 10.3.1 Sędzia Główny jest najwyższą władzą na zawodach od chwili ich rozpoczęcia do zakończenia. Sędzia Główny ma prawo: a) odwołać lub przerwać względnie przełożyć zawody z uzasadnionych powodów, b) zmienić program i kolejność startu zawodników, jeśli uzna to za konieczne, c) usunąć ze składu Komisji Sędziowskiej sędziego popełniającego poważne błędy lub wykroczenia, d) zawiadomić o usunięciu sędziego GKS lub OKS lub wnioskować o wyróżnienie sędziego, e) nie dopuścić do startu zawodników, którzy nie posiadają stroju sportowego lub wiekiem bądź przynależnością klubową nie odpowiadają przepisom niniejszego regulaminu, f) zdyskwalifikować zawodnika, który podczas zawodów spożywał napoje alkoholowe lub zachował się niewłaściwie, g) zdyskwalifikować trenera lub działacza, który podczas zawodów zachował się niesportowo i zawiadomić o tym Zarząd PZK lub OZK. Sędzia Główny ma obowiązek: a) dopilnować, aby program zawodów był zgodny z KRS, b) skompletować zgłoszenia, przeprowadzić losowanie i naradę techniczną przed zawodami, c) sprawdzić przed zawodami stan przygotowania kręgielni i sprzętu oraz polecić organizatorom usunięcie zauważonych nieprawidłowości, d) sprawdzić z sędzią odpowiedzialnym za daną konkurencję dokumenty zawodników, e) zwołać przed a jeśli trzeba po i w trakcie zawodów zebranie komisji sędziowskiej dla omówienia aktualnych problemów związanych z przebiegiem zawodów, f) sporządzić harmonogram pracy komisji sędziowskiej, g) przygotować sędziów do ceremonii otwarcia i zakończenia zawodów, h) kierować pracą komisji sędziowskiej, i) przedstawić komisji sędziowskiej protesty wniesione przez uczestników zawodów i doprowadzić do ich rozstrzygnięcia, j) czuwać nad właściwym zachowaniem się zawodników, działaczy i sędziów i interweniować, gdy jest ono niewłaściwe, k) dbać o prawidłowy przebieg zawodów, sporządzić protokół z zawodów, l) przejąć obowiązki zastępcy, jeśli nie został on powołany. 10.3.2 Zastępca Sędziego Głównego ma prawo: a) podejmować decyzje zgodnie z KRS w zakresie powierzonej mu konkurencji, b) w porozumieniu z Sędzią Głównym zmienić kolejność startu, c) nie dopuścić do startu zawodnika bez stroju sportowego, w stanie nietrzeźwym, niewłaściwie zachowującego się, d) oddać do dyspozycji Sędziego Głównego sędziów niewłaściwie pracujących. Zastępca Sędziego Głównego ma obowiązek: a) pomagać Sędziemu Głównemu w pracach przygotowawczych przed zawodami i w sprawozdawczości po zawodach, b) kierować pracami komisji sędziowskiej powierzonej konkurencji, c) pomagać Sędziemu Głównemu w sprawdzaniu dokumentów zawodników, d) wykonywać wszelkie inne czynności powierzone przez Sędziego Głównego. 10.3.3 Kierownik sekretariatu kieruje całością zagadnień związanych z obsługą techniczno-biurową działania komisji sędziowskiej. W szczególności, do zadań kierownika sekretariatu należy: a) przygotowanie protokółów do notowania wyników, b) zorganizowanie artykułów papierniczych i piśmiennych, c) sprawdzenie protokółów, d) wydanie programów, proporczyków itp., e) techniczne przygotowanie wyników końcowych, f) skompletowanie innych prac zleconych przez Sędziego Głównego. Kierownik sekretariatu może mieć do pomocy kilku sędziów. 10.3.4 Sędzia informator ma za zadanie informować na bieżąco widzów i zawodników o przebiegu zawodów, a w szczególności: a) prowadzić ceremonię otwarcia i zakończenia zawodów, b) prezentować zawodnika przed i po starcie, c) podawać informację o wynikach zawodników na poszczególnych torach, d) prowadzić tabelę informacyjną, e) informować o wynikach na bieżąco i po zakończeniu zawodów przedstawicieli prasy, radia i TV. Zadania wymienione w punktach a i b może przejąć specjalnie powołany speaker. 10.3.5 Zadaniem sędziów - sekretarzy jest: a) dokładne notowanie wyników, b) podejmowanie decyzji w zależności od sytuacji na torze zgodnie z KRS, c) wykonywanie innych zadań dotyczących zawodów zleconych przez Sędziego Głównego i jego zastępców. 10.3.6 Z komisją sędziowską współpracuje: a) Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego, który z urzędu jest gospodarzem zawodów lub w przypadku braku Komitetu Organizacyjnego a) kierownik tych zawodów. b) lekarz (lub pielęgniarka) czuwający(a) nad zdrowiem zawodników oraz stroną sanitarną i higieniczną zawodów. 10.4 Badanie dokumentów. 10.4.1 Każdy zawodnik startujący w zawodach sportowych ma obowiązek posiadać: - ważną Książeczkę Zawodnika PZK, - aktualną kartę zdrowia sportowca. Brak tych dokumentów wyklucza zawodnika ze startu w zawodach. 10.4.2 Badanie dokumentów przed zawodami przeprowadza sędzia główny przy współudziale zastępcy odpowiedzialnego za daną konkurencję. 10.4.3 Zawodnika bez ważnej książeczki można warunkowo dopuścić do startu po wylegitymowaniu się imiennym dokumentem, natomiast zawodnika bez aktualnej karty zdrowia nie wolno dopuścić do startu w zawodach. Jednorazowe zaświadczeni lekarskie dołączyć do protokółu sędziego. 10.5 Sędziowanie mistrzowskich rozgrywek drużynowych (ligowych). 10.5.1 Badanie dokumentów przeprowadza przed zawodami sędzia prowadzący zawody ewentualnie kierownicy lub kapitanowie drużyn. Równocześnie kierownicy lub kapitanowie podają składy drużyn wraz z rezerwą. 10.5.2 Mecze i turnieje prowadzą sędziowie wyznaczeni przez PZK lub OZK. W przypadku braku sędziego zawody prowadzi inny sędzia znajdujący się na zawodach lub wspólnie kierownicy drużyn. Mecze drużyn tego samego klubu muszą odbywać się przy udziale sędziego neutralnego, wyznaczonego lub znajdującego się na miejscu. 10.5.3 Przed zawodami sędzia ma obowiązek sprawdzić tory i sprzęt a w przypadku zauważenia nieprawidłowości zażądać ich usunięcia. Czas dla gospodarza na usunięcie usterek nie może przekroczyć 1 godziny. 10.5.4 Przed zawodami sędzia ma obowiązek sprawdzić również stan przygotowania kręgielni, przygotowanie przez gospodarza napojów dla zawodników i sędziego oraz potrzebnych druków sędziowskich i tablic wyników. 10.5.5 Koszty wyznaczonego sędziego (dojazd, ryczałt, dieta) pokrywa gospodarz zgodnie z obowiązującymi przepisami. 10.5.6 Sędzia ma obowiązek stawić się pół godziny przed rozpoczęciem meczu lub turnieju celem wykonania czynności przygotowawczych. 10.5.7 Kierownicy ekip zobowiązani są pomóc sędziemu w jego czynnościach (sprawdzanie protokółów). 10.6 Druki sędziowskie. Na zawodach korzysta się z następujących druków sędziowskich: wzór 1/PZK - protokół pełny zawodów - dla dwóch drużyn wzór 7/PZK - protokół skrócony zawodów - dla dwóch drużyn w formie pocztówkowej wzór 6/PZK - protokół z turnieju drużynowego - dla większej liczby drużyn wzór 11a/PZK - protokół z turnieju - dla turnieju indywidualnego - eliminacje wzór 11b/PZK - protokół z turnieju indywidualnego - finał wzór 4/PZK - protokół do notowania wyników - wzór PZK wzór 5/PZK - protokół do notowania wyników - wzór FIQ wzór 2/PZK - zgłoszenie do zawodów dla zgłoszenia zawodników indywidualnych i drużynowych zawodów wzór 10/PZK - protokół sędziego gł. dla oceny zawodów 10.7 Zapis wyników. 10.7.1 Wyniki rzutów należy notować atramentem lub długopisem ciemnego koloru wypełniając wszystkie rubryki czytelnie. Wszelkie poprawki należy nanosić czytelnie tj. poprzez skreślenie i zanotowanie poprawionej cyfry ponad skreśleniem lub na marginesie na tej samej wysokości. 10.7.2 Rzuty nieprawidłowe notuje się wykonując na całej szerokości kartki poziomą kreskę (-). 10.7.3 Każde ostrzeżenie udzielone zawodnikowi musi być opisane na marginesie protokółu. Przy pierwszym ostrzeżeniu należy wynik rzutu podkreślić u dołu kartki na druku krajowym (wzór 4/PZK), a na druku międzynarodowym wzór (5/PZK) zakreślić kółkiem. Przy drugim ostrzeżeniu i dalszych rzut należy traktować jako zerowy, a jego efekt cyfrowy zakreślić znakiem "X". Skreślonych cyfr nie sumuje się. Kreślenia i podkreślenia zaleca się wykonywać czerwonym atramentem lub długopisem. 10.7.4 W przypadku gry do zbieranych cyfrę oznaczającą zakończenie dziewiątki należy na druku krajowym zakreślić kółkiem. We wzorze międzynarodowym po przewróceniu całej dziewiątki, liczbę prawidłowo przewróconych kręgli zapisujemy w niższym rzędzie kratek. 10.7.5 Protokóły należy wypełniać we wszystkich rubrykach i zebrać wymagane podpisy. Podpis zawodnika ma charakter formalny i nie jest akceptacją wyniku. 10.7.6 W przypadku zamontowania drukarek zapis do wyników dokonywany jest automatycznie. Wynik otrzymany z drukarki jest protokółem notowania wyników. 10.8 Sprawozdawczość sędziowska. 10.8.1 Protokół z zawodów (wzór 10/PZK) podpisany przez sędziego głównego należy przesłać w ciągu trzech dni: - 1 egz. - do PZK, - 1 egz. - do OZK, - 1 egz. - do organizatora lub gospodarza, - po jednym egzemplarzu - do prasy sportowej (tylko część z wynikami), - po jednym egzemplarzu -do klubów uczestniczących w zawodach (tylko część z wynikami), 10.8.2 Sprawozdanie z zawodów powinno zawierać: - wyniki indywidualne i drużynowe, - ocenę przygotowania kręgielni, sprzętu i urządzeń, - uwagi o organizacji zawodów, zachowaniu się zawodników, działaczy i publiczności, - skład komisji sędziowskiej, z wykazaniem sędziów, którzy nie stawili się do pełnienia przyjętych funkcji, - inne informacje, których podanie komisja sędziowska uzna za stosowne. 10.8.3 Protokół z meczy ligowych należy w ciągu 24 godzin wysłać do prowadzącego rozgrywki. W zawodach tych sędzia względnie kierownik drużyny - gospodarz zobowiązani są do sporządzania protokółu pełnego zawodów (wzór nr 1/PZK) w trzech egzemplarzach. Jeżeli zachodzi konieczność wysłania protokółu pocztą, protokół pełny należy sporządzić w dwóch egzemplarzach, a do wysyłki protokół skrócony (wzór 7/PZK) w jednym egzemplarzu. Treść protokółów musi być jednakowa i wszystkie muszą być czytelnie podpisane przez sędziego i przedstawiciela drużyn. 10.8.4 W przypadku rozgrywek ligowych prowadzonych systemem turniejowym należy postąpić podobnie jak w pkt. poprzednim z tym, że należy sporządzić protokół (wzór nr 6/PZK) po jednym egzemplarzu dla każdej drużyny i jeden dla prowadzącego rozgrywki. 10.9 Rozpatrywanie protestów. 10.9.1 Rozpatrzenie protestu. a) Rozpatrzenie protestu wniesionego zgodnie z pkt. 8.6 musi nastąpić najpóźniej w ciągu godziny od chwili jego wniesienia. b) Sędzia główny ma prawo oddalić protest w przypadku jego bezzasadności. c) Wniesiony protest sędzia główny ma prawo rozpatrzyć jednoosobowo w przypadku nie budzącym wątpliwości lub powołanym przez niego m.in. trzyosobowym zespole sędziów w przypadkach trudniejszych. d) Rozpatrzenie protestu musi być podane do wiadomości na piśmie z podaniem podstawy prawnej podjętej decyzji i jej uzasadnieniem. 10.9.2 Tryb odwoławczy. a) Odwołanie od orzeczenia Komisji Sędziowskiej może być złożone odpowiednio do Okręgowego Kolegium Sędziów, w przypadku imprez okręgowych i towarzyskich, a do Głównego Kolegium Sędziów w przypadku imprez centralnych w ciągu tygodnia od daty zakończenia zawodów. b) Odwołanie musi zostać w ciągu tygodnia rozpatrzone i podany do wiadomości sposób jego załatwienia. c) Orzeczenia Okręgowego Kolegium Sędziów lub Głównego Kolegium Sędziów są ostateczne. 11. Rekordy. 11.1 Rekordy Polski. Notuje się następujące rekordy Polski w poszczególnych konkurencjach: Dziewczynki indywidualnie 1 x 60 rzutów Chłopcy indywidualnie 1 x 60 rzutów Dziewczynki, Chłopcy pary 1 x 60 rzutów Młodziczki indywidualnie 1 x 100 rzutów Młodzicy drużynowo 4 x 100 rzutów Mikst Młodzików pary 2 x 100 rzutów Juniorki Młodsze indywidualnie 1 x 100 rzutów Juniorzy Młodsi drużynowo 6 i 4 x 100 rzutów Juniorzy Młodsi pary 2 x 100 rzutów Mikst Juniorów Młodszych pary 2 x 100 rzutów Juniorki i Seniorki indywidualnie 1 x 100 rzutów Juniorki i Seniorki drużynowo 6 i 4 x 100 rzutów Juniorki i Seniorki pary 2 x 100 rzutów Juniorzy i Seniorzy indywidualnie 1 x 200 rzutów Juniorzy i Seniorzy drużynowo 6 i 4 x 200 rzutów Juniorzy i Seniorzy pary 2 x 200 rzutów Mikst Juniorów i Seniorów para 100+200 rzutów Seniorki A i Seniorzy A indywidualnie 1 x 100 rzutów Seniorki A i Seniorzy A drużynowo 6 i 4 x 200 rzutów Seniorki A i Seniorzy A pary 2 x 200 rzutów Dla wszystkich konkurencji prowadzone są odrębne tabele. Za ustanowienie rekordu indywidualnego lub drużynowego zawodnik otrzymuje dyplom honorowy. 11.2 Rekordy okręgowe. Rekordy okręgów notuje się w tych samych konkurencjach jak rekordy Polski. Okręgi mogą również oprócz powyższych, notować rekordy w innych konkurencjach. 11.3 Uznanie rekordu. Warunki, których spełnienie wymagane jest do uznania wyniku za rekordowy, określone zostały w cz. I pkt. 15. CZĘŚĆ 3 PRZEPISY W KRĘGLARSTWIE PARKIETOWYM 1. WPROWADZENIE W kręglarstwie parkietowym mają zastosowanie przepisy części 1 oraz większość przepisów cz. 2. W dalszej części przedstawione są tylko przepisy specyficzne dla kręglarstwa parkietowego. 2. KRĘGIELNIA SPORTOWA Wyposażenie kręgielni musi opowiadać przepisom Sekcji NBA/WNBA. Warunki stawiane kręgielniom sportowym przedstawione zostały w cz. 2 pkt.2. 3. TORY KRĘGLARSKIE Poza polem biegu kul pozostałe elmenty toru parkietowego mają takie same parametry jak dla toru klasycznego (cz. 2 pkt.3). Pole biegu kul składa się z bieżni, band ograniczających lub rynien zerowych oraz wolnej przestrzeni między nimi pokrytej wykładziną. Wymiary bieżni: - długość 23.500 ±50 mm, - szerokość 350 ±5 mm. Bieżnia zbudowana jeset z parkietu o grubości 7 mm wykonanego z klepek długości 1 m łączonych na "pióro". Klepki są skręcane poprzecznie śrubami. Powierzchnia górna jest profilowana w przekroju poprzecznym i wzdłużnym. Wklęsłość najniższy poziom osiąga w osi bieżni i zmienia się następująco poczynając od linii wyrzutu: przy 250 mm ma 1,5 mm, przy 500 mm ma 3,0 mm, przy 750 mm ma 4,5 mm, i na tym poziomie utrzymuje się do 875 mm przed kręglem nr 1, a następnie przy 625 mm przed kręglem nr 1 ma 3,0 mm przy 375 mm przed kręglem nr 1 ma 1,5 mm przy 125 mm przed kręglem nr1 ma 0 mm. Cała bieżnia jest zawieszona na śrubach regulacyjnych i wznosi się od linii wyrzutu do szachownicy o 100 mm. Bieżnia powinna znajdować się nad wolną przestrzenią obok co najmniej o 15 mm. Szkic toru pokazuje rys. nr 2. 4. SPRZĘT KRĘGLARSKI Parametry kul: - dla dzieci i młodzików: średnica 150 ±0,5 mm waga 2.350 ÷2.400 g - dla pozostałych kategorii: średnica 165 ±0,5 mm waga 3.050 ÷3.150 g Parametry kręgli są takie same jak w kręglarstwie klasycznym (cz. 2 pkt.4.2) 5. STRÓJ SPORTOWY Strój sportowy określony jak w (cz. 2 pkt.5) z tym, że dla płci żeńskiej dopuszczalne są spódnicznki. 6. ZASADY GRY Zasady gry są takie same jak w kręglarstwie klasycznym poza sposobem gry. W kręglarstwie parkietowym połowę rzutów na torze wykonuje się nasadzając kulę na lewo od osi deski nasadzenia a kula musi trafić w lewą uliczkę (między kręgle nr 1 i nr 2). Drugą połowę rzutów wykonuje się nasadzając kulę z prawej strony deski nasadzenia a kula musi trafić w prawą uliczkę (pomiędzy kręgle nr 1 i nr 3). Nie wolno wyrzucać kuli na tzw. "jeden łuk" (przy nasadzeniu z lewej strony trafić w prawą uliczkę lub odwrotnie). Gra się zawsze do pełnej dziewiątki. 7. PUNKTACJA I KLASYFIKACJA 7.1 Ocena rzutu Jak w cz. 2 pkt.7.1. Poza tym nie zalicza się kręgli w wyniku rzutu do niewłaściwej uliczki lub nałożenia kuli na nieprawidłową stronę deski. 7.2 Ostrzeżenia. Jak w cz.2 pkt.7.2 7.3 Rzuty zerowe Jak w cz.2 pkt.7.3 7.4 Rzuty nieprawidłowe Jak w cz.2 pkt.7.4 oraz rzut do niewłaściwej uliczki. 7.5 Klasyfikacja końcowa W klasyfikacji końcowej o wyższym miejscu decyduje większa liczba kręgli przewróconych przez pojedyńczych zawodników lub przez zespoły. W przypadku równości o wyższym miejscu decyduje w kolejności większa liczba przewróconych kręgli w 5, potem 10 a następnie w 15 ostatnich rzutach do lewej i prawej uliczki na wszystkich torach. Gdy i w tym ostatnim przypadku występuje równość przyznaje się miejsca równorzędne. W przypadku zespołów sumuje się wyniki wszystkich członków poszczególnych zespołów i klasyfikację przeprowadza się w ten sam sposób. 7.6 Dyskwalifikacja Jak w cz.2 pkt.7.6 8. PRZEBIEG ZAWODÓW Zasady powinny przebiegać według zasad określonych w części 2 pkt.8 przy zastrzeżeniu, że grę do pełnych i zbieranych zastąpimy grą do lewej i prawej uliczki. 9. SĘDZIOWANIE W zakresie sędziowania mają zastosowanie przepisy cz. 2 pkt.10 poza tymi, które dotyczą wyłącznie kręglarstwa klasycznego. 10. REKORDY Rekordy mogą być notowane w konkurencjach jak w części 2 p.11 przy spełnieniu warunków określonych w cz. 1 pkt.15